Nieuwe techniek aardbevingsbestendig bouwen van Italië naar Appingedam

Mannen met gele, rode en blauwe helmen zijn druk in de weer en sjouwen rond met zware spullen. Een enorme hijskraan in het midden schiet de bouwvakkers te hulp bij de nog zwaardere dingen en de al enigszins gebouwde huizen zijn omringd door stellages. Het is het decor voor de bouw van aardbevingsbestendige woningen in Appingedam.

Maar dit is niet een alledaags project. Bij deze bouw wordt een nieuwe techniek toegepast. Een techniek die onder meer in Italië en Groningen al jaren is gebruikt bij hoogbouw. Maar nu dus voor het eerst ook wordt toegepast op laagbouw. En de huizen op de Emmastraat in Appingedam hebben de primeur te pakken.

Het terrein is volledig afgezet met hekwerk dus ik kan er niet op. Ik wuif een man die als enige een groene helm draagt. Hij ziet me maar geeft nog even aanwijzingen aan een heftruckchauffeur. Daarna loopt hij richting mij. Ik leg uit wat ik kom doen. Hij hoort het aan en laat me naar binnen. De geur van cement komt mijn neus binnengedrongen. En mijn schoenen zijn al vrij snel bedekt met grof zand. Ik word doorverwezen naar de man met de blauwe helm in de verte. Hij is de uitvoerder van het project en de aangewezen persoon om me meer te vertellen.

De Emmastraat ligt overhoop vanwege het bouwproject



De uitvoerder van het project blijkt een naam te hebben: Dirk Withaar. Samen sjokken we langs de al gelegde funderingen. Ondertussen benoemt hij waar hij en zijn team mee bezig zijn. Wat ik uit de woorden van Withaar kan opmaken is dat de woningen aardbevingsbestendig worden gemaakt door het toepassen van een techniek in de bodem, zogenaamde sliders. Deze worden geplaatst door een kraan. Daarna worden ze afgedekt en zijn ze voor altijd aan het oog onttrokken.

De sliders zijn ontwikkeld door Vilton. Gudy Gerhoeven, werknemer bij de bouwpartner voor constructieve systemen, legt uit wat er zo bijzonder is aan deze sliders: “Het is een soort schotelvormige pan die beweegt tussen twee gladde schijven. Deze constructie zorgt ervoor dat als de grond gaat trillen, zoals bij een aardbeving , de bewegingskracht horizontaal wordt afgegeven aan de woning.”

Gerhoeven verduidelijkt het met een voorbeeld: “Je kunt het vergelijken met iets zwaars op tafel. Ruk het tafelkleed er snel onderuit en dan blijft het staan, maar als het te instabiel is dan valt alles er vanaf.” Onder een huis liggen vier platen die ieder weer vier sliders bevatten, eentje op elke hoek. Zo beweegt het huis bij een schok als geheel mee en ontstaat er minder schade. Fijn Wonen is verantwoordelijk voor het project. Directeur Menso Oosting geeft sliders dan ook de wat simpelere term ‘schokdempers ’ mee.

De zogenoemde schokdempers zitten op elke hoek van de vloer

Maar het is niet zo dat je helemaal niks meer voelt bij een aardbeving, dat zegt Gerhoeven van Vilton. “Als een trein langs dendert voel je ook een trilling, daar moet je het meer mee vergelijken. Het is niet dat je nergens erg in hebt gehad, maar je huis blijft intact.” Een weelde voor vele inwoners van de provincie Groningen, want zij worden de laatste jaren geteisterd door aardbevingen met hevige schade tot gevolg

Bij de officiële opening van de bouw op de Emmastraat zijn daarom naast alle toeters en bellen ook vooral buurtbewoners aanwezig. Nadat het startschot is gegeven door symbolisch een van de platen op de sliders te leggen en feestelijkheden zoals vuurwerk en het afschieten van confettislierten, kan het sociale gebeuren beginnen. Er wordt champagne uitgedeeld en iedereen kletst wat met elkaar. Zo sta ik aan tafel bij twee oude dames die in gesprek zijn. Ik onderbreek ze wat onbeschoft en vraag of ik wat mag vragen aan hen . ‘Ja’, reageren ze beiden glimlachend in koor.

‘Het was net alsof ik in een schommelschip zat’


Éen van de vrouwen is de grootste kwebbelkont en neemt het voortouw. Ze woont in een hoekhuis, vertelt ze me en in de hele buitenmuur loopt een scheur. De andere schade is al gerepareerd. Maar toch wordt de woning binnenkort afgebroken. De dame op leeftijd babbelt vrolijk door: “Er was een keer een aardbeving in 2012 en het was net of ik in een schommelschip zat. Mijn man zat tegenover me en zei: ‘Wat trek je toch wit weg bij je neus’. Dat vergeet ik nooit meer.” Het betekent daarom ook veel voor haar dat ze in de nabije toekomst in een aardbevingsbestendig huis gaat wonen.

Dat is vooral te danken aan bouwbedrijf Van Wijnen, de initiatiefnemer van het geheel. Menso Oosting vertelt waarom ze Vilton benaderden en gekozen hebben voor de nieuwe techniek: “Het is een prachtig mooie oplossing voor de Emmastraat, maar ook voor de toekomst. We willen niet elke keer opnieuw het wiel uitvinden. Dan loop je continu aan tegen het afstemmen en regelen van zaken, en dat levert vertraging op.”

De vlag van Van Wijnen wappert op het bouwterrein

‘Dit is echt een product in plaats van een project’

Nu heeft Van Wijnen een oplossing gevonden waaraan niks meer hoeft te gebeuren. “Dit is echt een product in plaats van een project”, geeft Oosting aan. “Daarnaast is deze methode ook heel duurzaam. De kans op schade is veel kleiner geworden.” Hoe erg is het eigenlijk met die schade in Appingedam? Ik polste het voor de officiële opening onder enkele bewoners.

Ik loop door de straten van Appingedam en zie een vrouw buiten de kozijnen verven. Ik besluit om er op af te stappen. Ze wijst enkele plekken op de muur aan. Ik zie kleine scheurtjes zitten. “Het blijft altijd spannend”, begint ze haar verhaal. “Als je ergens schade hebt, los je het op. Maar een paar maanden later kan er ergens anders in huis alweer schade ontstaan.” De vrouw is even gestopt met verven en keert zich naar mij toe. “Sommigen gaan er echt aan onderdoor, maar ik maak me niet zoveel zorgen.”

Ook drie mannen die door het hekwerk van het bouwterrein staan te gluren halen hun schouders op als ik het heb over aardbevingen. “Hier is nog niks ingestort”, grapt een vent in onverstaanbaar Gronings dialect. Ik wil zijn woorden opschrijven, alleen dat vindt hij niet leuk. “Je moet bij de mensen in gelikte pakkies zijn, die weten het veel beter dan ik.”

‘Nu moet één gezin opdraven voor alle kosten’

Iemand in zo’n strak pak is Gudy Gerhoeven van Vilton. Hij is bij de feestelijke ceremonie aanwezig en komt naar me toe gelopen. “Ben jij Bas?” Ik antwoord met ‘ja’ . “Valt het zo op dat ik een student ben?” Gudy lacht en licht toe waarom deze techniek nu pas voor het eerst wordt toegepast op laagbouw. “Het maken van deze sliders kost natuurlijk geld. Bij tien, twaalf of zestien etages wordt het bedrag verdeeld over meerdere woningen. Nu moet één gezin opdraven voor alle kosten.” Bij hoogbouw is het dus gewoon interessanter voor de mensen om sliders aan te schaffen.

De schotels die in de Emmastraat liggen zijn vrij klein, en dat heeft een reden. Bij flatgebouwen is de druk op de sliders veel hoger en moeten ze daardoor een groter formaat hebben. Menso Oosting trekt een paar laarzen aan en neemt me mee naar een van de sliders. “Het grote voordeel ten opzichte van andere technieken is dat bij de meeste aardbevingsbestendige woningen je wel veilig bent, maar dat het huis total loss kan zijn na een schok. Bij de sliders is dat niet zo.” De directeur wil daarom de techniek ook vaker gaan gebruiken, door heel Nederland. “En dat gaat zeker gebeuren”, sluit hij het gesprek af.

Een van de vloeren met daaronder de sliders wordt via een hijskraan op de grond gelegd

Reageer op dit artikel