De 4 positieve gevolgen van de coronacrisis

Ten tijden van het coronavirus staat de media vol met berichtgeving over angstaanjagende scenario’s, nieuwe dodenaantallen en bezorgde deskundigen, en dat is meer dan terecht. Al blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Cardiff dat dit nog meer angst creëert onder de bevolking, en ook die is besmettelijk. Vandaar dat het tijd is om te kijken wat eigenlijk de positieve gevolgen zijn van deze crisis.

                                     
1. We zijn meer verbonden met elkaar  

“Dit is een tijd dat we elkaar moeten vinden over meningsverschillen en tegenstellingen heen”, zo sprak premier Rutte in zijn toespraak richting het volk op 16 maart.

Hij beschreef de situatie treffend, we moeten ons verenigen.

In tijden van de coronacrisis blijken we massaal voor elkaar klaar te staan. De hond uitlaten voor de buurvrouw of letten op de kinderen van zorgverleners. Facebook stond de afgelopen weken vol met initiatieven om hulp aan te bieden, op kleine maar ook op grote schaal. Het regent hulp, en juist dankzij sociale media komen mensen in deze tijd met elkaar in aanraking.

Een platform dat zich op een positieve wijze wil inzetten voor een ander is ‘Gewoon mensen die mensen willen helpen’, de naam spreekt voor zich. Het initiatief verbindt de vraag en aanbod van hulp in de ruimste zin van het woord. Binnen een aantal dagen kregen studenten Naut, Amber, Thijs en Jasper ruim 35 duizend aanmeldingen van vrijwilligers. De aanmeldingen groeiden van hun studentenkring in Amsterdam en Delft uit naar de rest van Nederland. Nu wordt er hulp geboden van Groningen tot Maastricht, in grote steden en zelfs in kleine dorpen. De studenten willen de verbindende factor zijn tussen hulpbehoevenden en hulpaanbieders en zo de Nederlandse samenleving helpen.

Amber Nagelhout, een van de initiatiefnemers vertelt dat ze erg overweldigd is door de massale reactie van mensen die hun steentje willen bijdragen. “Het is zo mooi dat Nederlanders met zoveel tegelijk hun tijd willen besteden aan een ander. We hadden nooit verwacht dat het zo snel zó groot zou worden”, vertelt Nagelhout. Naast dat er veel projecten zijn opgestart om vrijwilligers te verbinden met ziekenhuizen of middelbare scholen lopen er ook veel individuele verzoeken. Met een simpele vraag zoals boodschappen doen, zijn al veel mensen geholpen. Nagelhout: “ Zo was er een oudere vrouw die het huis niet meer uit durfde omdat ze net uit het ziekenhuis kwam en nog heel zwak was. Wij konden haar met een van de vrijwilligers matchen die voor haar deze boodschappen kon gaan doen. Later die dag belde dezelfde mevrouw mij heel geëmotioneerd op omdat ze zo dankbaar was dat er zo naar haar omgekeken werd. Daar doe je het allemaal voor”.

Bron: Pixabay

We lijken massaal voor elkaar klaar te staan in deze tijden van crisis. Maar volgens Prof. Dr. Achterberg, hoogleraar sociologie, wordt al het menselijk handelen in tijden van crisis enorm uitvergroot. “Hele mooie initiatieven die opgezet worden komen in de spotlight te staan maar een stelletje provoceurs dat gaat hamsteren of tóch erop uit gaat, komen ook in het nieuws. Uit onderzoek van het EenVandaag panel blijkt dat tachtig a negentig procent bereid is om voor de ander klaar te staan. Het blijkt dus toch dat er een enorme sfeer van solidariteit onder de mensen heerst.” Volgens Achterberg is sinds de jaren zestig en zeventig de individualiteit in ons land steeds groter geworden. “Het is eigenlijk heel tegenstrijdig”, legt hij uit. “We denken dat de individualiteit in ons land is toegenomen, en dat gevoel is heel collectief”, zo vertelt de hoogleraar.  “We denken allemaal dat we steeds verder van elkaar af zijn gaan staan maar we hebben elkaar toch nog altijd nodig. Zo ook in dit soort situaties.”

2. We gaan anders kijken naar de vitale beroepen

Rutger Bregman en Jesse Frederik schreven er eerder al over:  Waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiers. Het voorbeeld dat hij in zijn boek neemt, schetst een situatie die in tijden van de coronacrisis erg treffend is. Namelijk de  vuilnismannen in New York die in 1968 een grotere erkenning  vanuit het volk kregen. Ze besloten te gaan staken waardoor heel New York in no time veranderde in een vuilnisbelt. Na een aantal dagen werd zelfs de noodtoestand uitgeroepen en kregen de vuilnismannen in deze enorme stad de eer die ze verdienden. Het volk kwam er toen achter dat ze niet zonder deze beroepstak kon. De vuilnismannen creëerden welvaart in de stad en hadden een groot effect op het dagelijkse leven van de New Yorkers.

Nu heel Nederland thuis is komen te zitten is het heel duidelijk hoe afhankelijk we zijn van de vitale beroepen. De overheid publiceerde de volgende lijst met stipt op één: de zorg. Daarna volgden leraren en schoolpersoneel, het openbaar vervoer, de voedselketen, de transport van brandstoffen, schoonmaak, vervoer van afval en vuilnis, kinderopvang, media en communicatie, hulpverleningsdiensten en noodzakelijke overheidsprocessen. Het zijn de beroepsgroepen die afgelopen jaren meermalig gingen staken en met spandoeken op het malieveld in Den Haag stonden als protest voor betere arbeidsvoorwaarden maar vooral voor erkenning.

Bron: Pixabay

Op dinsdagavond 17 maart stond heel Nederland om acht uur op het balkon of in de voortuin om te klappen voor een beroepsgroep waarvan de waarde door deze crisistijd werd ingezien. En ook Alain Clark zong een ode aan deze hulpverleners met het liedje: ‘Deze is voor jou’.

Massaal danken we nu deze groep die we vorig jaar nog wegbezuinigden.

3. We worden creatiever

We zitten met z’n allen thuis en dat betekent dat we genoodzaakt zijn om op een andere manier ons werk uit te voeren. De een kan gemakkelijk zijn werkzaamheden doen vanuit zijn woonkamer terwijl de ander een nieuwe manier moet verzinnen om geld te verdienen.

Ook docenten zitten met de opdracht om lesmateriaal op een andere, digitale manier aan te bieden. Zo ook Marieke van Willigen, docent journalistiek aan de Fontys Hogeschool in Tilburg. Ze vindt het fijn dat de mogelijkheid er is om toch alle colleges en projecten op een digitale manier door te laten gaan, al mist ze de interactie met studenten. “Docenten en studenten worden nu geacht creatief om te gaan met de omstandigheden. Eerder werd er al bij andere Fontys studies gesproken over het digitaliseren van het lesprogramma en dat proces duurde en duurde maar. Nu blijkt dat als het écht moet, we het binnen een aantal dagen kunnen regelen. Dat vind ik wil tekenend voor de situatie”, aldus van Willigen. De docente ziet het echter niet voor zich dat er op de lange termijn digitaal lessen gegeven worden. Van Willigen: “Ik sta  het liefst voor de klas en ik merk aan studenten dat zij daar ook gemotiveerder door raken. Het zou wel een oplossing kunnen zijn voor studenten die vanuit het buitenland les willen ontvangen of voor studenten die door ziekte thuis zitten. We zien nu dat het werkt en kunnen er in de toekomst zeker mee gaan spelen, al zie ik dit nu vooral als tijdelijke oplossing.”

Waar het voor een groot gedeelte van de Nederlandse samenleving een economische domper is, is het voor de online wereld een geluk bij een ongeluk dat iedereen nu juist achter zijn laptop of telefoon op de bank zit. Daar is de esport wereld een van de voorbeelden van. Nick Cooiman, esporter van VVV-Venlo en ondernemer in de esport wereld ziet nu juist kansen voor zijn vakgebied.  “Mensen zitten nu thuis en moeten nu vanaf de bank geëntertaind worden. Daar kunnen wij natuurlijk op inspelen, wij kunnen er juist voor zorgen dat het interessant genoeg blijft voor de jeugd om binnenshuis te blijven. Dat doen we dus met FIFA toernooien en online content. Je merkt dat daar veel aandacht voor is, maar aan de andere kant zitten er meer content makers thuis en is er dus ook een stuk meer concurrentie ”, zo vertelt Cooiman.

Via online content probeert hij nu in contact te komen met de jongere generatie. “We merken dat iedereen heel positief reageert op de online toernooien en activaties. Het leuke is dat VVV-spelers nu ook allemaal thuis zitten en ook meedoen met onze online toernooien en activiteiten. Normaal gesproken zijn de lijntjes wat strakker richting spelers, maar nu is er ruimte voor de jeugd om via dit soort toernooien in contact te komen met de spelers. De binding van de jongere fans met VVV wordt hierdoor dus nog beter.”

Bron: Pixabay

Nu moeten er volgens Cooiman nieuwe ideeën worden bedacht om met contractuele partners samen te werken. “Eerst hadden we afspraken met partners om fysieke activiteiten te organiseren maar nu moeten we dat allemaal online doen. We proberen op een andere manier deze bedrijven zichtbaar te maken en dus creatief te zijn in deze periode, al gaat dat ons tot nu toe goed af.”

4. We gaan anders naar het milieu kijken door deze crisis

Als we naar de kern van het probleem kijken dan kunnen we stellen dat de oorzaak van deze pandemie ligt bij de wijze waarop we met het milieu en de dieren omgaan. Deze pandemie ontstond namelijk op een vismarkt in Wuhan waar (wilde) dieren, dood of nog levend verkocht  werden ter consumptie. Inmiddels is het in China verboden om wilde dieren te eten of te verhandelen, al is er nog geen wereldwijd verbod ingegaan.

One World schrijft over dit gegeven en citeert het Rijksinstuut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) . Zo stelt het RIVM dat ongeveer tweederde van de verwekkers van infectieziekten afkomstig is van dieren. “Infectieziekten die overdraagbaar zijn van dier naar mens noemen we zoönosen. Het Amerikaanse Center for Disease Control and Prevention (CDC) meldt dat drie op de vier nieuwe of opkomende infectieziekten zoönosen zijn.” Blijkbaar zijn SARS, MERS, Ebola de Mexicaanse griep en HIV  zoönosen, en werden deze vermoedelijk op de mens overgedragen als gevolg van de consumptie van vleermuizen, varkens, kamelen, civetkatten en chimpansees. Ons consumptiepatroon heeft dus wel degelijk iets te maken met de verspreiding van virussen.

Ook Ruimtevaarder Andre Kuipers en viroloog Jean-Luc Maruk die in de week van 23 maart bij Jinek aan tafel zitten, zijn het er mee eens dat dit virus ontstaan is vanwege onze omgang met de dieren. Maruk zegt dat het eigenlijk nog best wel lang heeft geduurd voordat een virus overgebracht zou worden naar mens. Volgens de viroloog was er geen ontkomen aan op de manier hoe wij wereldwijd met dieren omgaan. In VPRO Tegenlicht stelt viroloog Ron Fouchier van het Erasmus UMC zelfs dat we vanwege deze intensieve omgang tussen dieren en mensen in de toekomst nog meer virussen kunnen verwachten.

We proberen momenteel dus niet alleen corona de deur uit te werken, maar moeten ons blijkbaar al op het volgende virus gaan voorbereiden.

Vandaar dat er nu veel mensen zich afvragen hoe dit nu verder moet. Een van die personen is trendwatcher Lidewij Edelkoort. Zij stelt dat corona kan zorgen voor een andere kijk op de natuur en dat het een nieuw begin kan bieden.

Aan het Britse tijdschrift Dezeen vertelt ze dat we als wereld ons consumptiepatroon moeten herzien. “Mensen moeten nu wennen aan het leven met minder bezittingen en minder reizen”, aldus Edelkoort. Volgens haar ontstaat er door corona ook een quarantaine van consumptie en zullen we in de komende periode gaan leren hoe we gelukkig kunnen zijn met een simpele jurk en oude favorieten. Volgens de toonaangevende modetrendwatcher gaan we bezittingen herontdekken, een vergeten boek lezen of gaan we de keuken in. Bedrijven die niet bewust omgaan met producten of hun werknemers worden volgens Edelkoort in de toekomst door het publiek in twijfel getrokken. “Omdat er veel bedrijven en geld zullen worden weggevaagd tijdens de  crisis moeten we weer redelijk blanco beginnen. We moeten met deze nieuwe inzichten onze economie weer op gaan bouwen en dit biedt veel kansen voor de maatschappij.”, aldus Edelkoort.

De trendwatcher schetst hier een hoopvol beeld dat bijna te mooi lijkt om waar te zijn. Al is het debat over duurzaamheid in de maatschappij gaande en benoemde zelfs Jort Kelder dit onderwerp met kritische noot tijdens een uitzending van Jinek. Hierin pleitte hij voor minder intensieve veeteelt en sprak de kijkers toe om te stoppen met het eten van vlees.

De discussie rondom duurzaamheid en onze omgang met het milieu hangt al jaren in de lucht en nu worden wij als mensheid voor het eerst geconfronteerd met onze daden.

Het moet dus gaan blijken of Edelkoort gelijk heeft en hoe we hier daadwerkelijk met z’n allen op gaan antwoorden. 

Bron: Pixabay

We moeten het samen doen

Het is volgens hoogleraar Achterberg niet heel vanzelfsprekend dat de maatschappij enorme veranderingen door gaat maken in het leefpatroon. Zo vertelt hij: “De mens is een gewoontedier en het is lastig om uit patronen te stappen die er al jarenlang in zitten. Natuurlijk hopen veel mensen op massale verandering in het denken en levensstijl maar dat blijft toch heel lastig. Dat is niet binnen een aantal weken veranderd.”

Of we als samenleving hier sterker uit zullen komen dat moet dus nog blijken. Al krijgen we nu door deze pandemie steeds meer het besef dat globalisatie fysiek bestaat en dat we er niet meer onderuit kunnen. Het concept: six degrees of separation, waarbij ervan uitgegaan wordt dat ieder mens maximaal zes stappen verwijderd is van iedere persoon overal ter wereld, blijkt door deze pandemie realiteit. We zijn afhankelijk van elkaar, van elkaars gezondheid, inkomen, creativiteit, onze geestelijke gesteldheid en het milieu. Wellicht is dat nog het meest positieve wat we eruit kunnen halen. Ongeacht nationaliteit, inkomen of leeftijd: we moeten het samen doen.  

Reageer op dit artikel