De ene dag bouwvakker, de volgende dag lifecoach: aan wie vertrouw je je geheimen toe?

21-04-2019 Voor alles is er wel een lifecoach. Een personal coach, een coachingspyscholoog, een kledingcoach, een zakelijke coach en nog veel meer. De afgelopen vijf jaar steeg het aantal coaches met 66%, blijkt uit cijfers van de Kamer van Koophandel, opgevraagd door BNR Nieuwsradio. Maar 10% daarvan is aangesloten bij een gecertificeerde beroepsvereniging. Weet de cliënt wel wie hij om hulp vraagt? Waar moet hij nou naartoe?

Kritische artikelen verschijnen. Schrijver Susan Smit schrijft op de website van het blad Happinez: “Het steekt me als er lichtzinnig en opportunistisch met het label ‘coach’ wordt omgegaan. (…) Er is een levendige handel in coachingopleidingen. Bij zowat elke workshop of cursus wordt ook een vervolg aangeboden (soms voor ongelofelijke bedragen) waarmee je zelf professioneel aan de slag kunt gaan. Het is een industrie geworden waar veel geld in om gaat. Er zijn zo langzamerhand bijna meer coaches dan cliënten.”

De schrijfster voegt er nog een kleine disclaimer aan toe: “Begrijp me goed: wat kun je een baat hebben bij praten of werken met een professioneel hulpverlener. (…) Maar ik gun iedereen een coach die vrij is van zijn of haar eigen verhaal, niet geïnteresseerd is in zich machtig of superieur voelen om het eigen ego te voeden, over kennis en kunde beschikt en een heuvel kan zijn waar mensen op kunnen staan, om uit te rusten, overzicht te krijgen en een nieuwe richting te bepalen.”

In die laatste zin springen er twee dingen uit: kennis en kunde. Welke lifecoach beschikt daar nou over?

Opleidingen

Iedere bouwvakker, buschauffeur, zakenman of schooljuf kan lifecoach worden. Het is niet moeilijk om je in te schrijven bij de Kamer van Koophandel. Het beroep is niet beschermd, dus elke woonkamer kan zomaar transformeren tot een spreekkamer. Desondanks zijn er tientallen opleidingen om je als lifecoach te ontplooien. De een bestaat uit een onlinecursus van een paar weken, de ander is daadwerkelijk een klassikale opleiding van een paar jaar. Maar bij welke opleiding zit het nou goed? Is een snelcursus ‘Coachen voor dummies’ genoeg?

Zo biedt Scheidegger alleen al 29 opleidingen tot coach of therapeut aan. Op de vraag of ze gecertificeerde lifecoaches het werkveld insturen, willen ze niet reageren. Ook NHA biedt verschillende opleidingen en cursussen tot lifecoach aan. “Onze opleiding duurt gemiddeld negen maanden. Iedereen kan in zijn eigen tempo de opleiding doen, want je mag er tot vijf jaar de tijd voor nemen. Bij ons leer je niet alleen de theorie die een lifecoach moet hebben, maar ook hoe je moet ondernemen en je je praktijk moet runnen”, vertelt Daphne Brankaert, die nieuwe leerlingen informeert over de opleiding.

De aspirerende lifecoaches leren bij NHA zelfstandig en thuis. “Om onze prijs laag te houden zijn er geen klassikale lessen. Leerlingen krijgen zowel digitaal als op papier het lesmateriaal en moeten opdrachten doorlopen om het diploma te behalen”, zegt Brankaert. Onderdeel van een gecertificeerde beroepsvereniging voor lifecoaches, zijn ze niet. “Wel zijn we aangesloten bij de vereniging voor Beroepsvereniging Gewichtsconsulenten Nederland, waar bepaalde eisen aan verbonden zijn. Zo moet je vijftien nascholings-studiepunten hebben.”

Geen coachingkeurmerk dus, bij een opleiding van NHA. Dat wil niet zeggen dat de opleiding niets toevoegt aan de bekwaamheid van een coach, maar die duidelijkheid voor de cliënt is er alsnog niet. Door de wildgroei van niet-verplichte maar voor iedereen toegankelijke opleidingen wordt het probleem nog groter: de cliënt heeft geen idee hoe bekwaam de lifecoach is om hem of haar te helpen. De papiertjes die een lifecoach kan bemachtigen, betekenen dus vooralsnog weinig voor de cliënt die op de stoep van de praktijk staat. Er is geen certificaat zoals een psycholoog die heeft, om te verantwoorden dat hij kennis van zaken heeft. Bij de lifecoach-opleidingen kan de cliënt die opzoek is naar een goede lifecoach dus niet terecht. Ook zij weten niet goed welke lifecoach nou écht vakbekwaam is, al zeggen ze dat misschien niet direct. Het gebrek aan centrale accreditatie en keurmerken zegt veel over de opleidingen: er is geen richtlijn om een goede lifecoach te zijn. Ondertussen moet de cliënt een goede detective zijn, wil hij bevestiging vinden in zijn keuze voor een geschikte coach.

Beroepsvereniging Lifecoaches en Keurmerk

De Nederlandse Orde van Beroepscoaches (NOBCO) is het aanspreekpunt voor coaching in Nederland. Zo hebben ze een lijst van erkende lifecoaches, maar zetten zich ook in om de kwaliteit van coaching op te bouwen en te delen. Aangesloten coaches kunnen een European Individual Accreditation-keurmerk (EIA-keurmerk) aanvragen, die een accreditatieniveau bepaalt op de volgende punten: vaardigheidstraining, reflectie, theorie en modellen, procesplanning en totaal studiebelastingsuren. Steeds vaker wordt aan coaches gevraagd of zij op enige wijze zijn gecertificeerd als coach, volgens NOBCO.

Op hun website beschrijven ze de voordelen van het EIA-keurmerk: “Transparantie voor de coach: EIA is een helder ontwikkelinstrument voor jou als coach; transparantie naar de coachee en/of opdrachtgever over je ervaring en vaardigheid als coach; bevestiging van de professionaliteit van de coach; vergroot de geloofwaardigheid van de coach; onderscheidend vermogen: het EIA-keurmerk is een internationaal erkend keurmerk en biedt ook toegevoegde waarde voor je internationale klanten.”

Wat doen lifecoaches zelf?

Danny Kiezebrink is net begonnen als lifecoach en hecht minder waarde aan de diploma’s die iemand daarvoor heeft behaald. “Ik was zelfbenoemd ervaringsdeskundige. Als vrijwilliger hielp ik verschillende jongeren die gepest werden of last hadden van een depressie, omdat ik daar vroeger zelf ook mee te maken heb gehad. Later heb ik een opleiding gedaan om bij GGZ aan de slag te kunnen als ervaringsdeskundige, maar ik miste de vrijheid in mijn werk met cliënten.”

Een vrijwilliger die daar dus zijn werk van heeft gemaakt. Overigens is hij ook voetbalcoach, die verschillende pupillen bij Go Ahead Eagles traint. Het coachen stond dus al centraal in zijn leven, maar dan over een balspel.

Kiezebrink besloot voor zichzelf te beginnen als lifecoach. Hij begeleidt cliënten in onder andere wandelsessies en skypegesprekken. Het werkt, zijn agenda puilt over en zijn hele dorp weet hem te vinden voor een goed gesprek. “Het is als een rollercoaster gegaan. Eerst had ik één cliënt waar ik mee sprak, nu een stuk of zestien waar ik dag en nacht bereikbaar voor ben. Ik merkte dat ik tien jaar geleden ontzettend veel behoefte had om veel met iemand te kunnen praten. Wat mij allemaal is overkomen, dat hebben meerdere jongeren nu ook. Een psycholoog zie je maar één keer in de zoveel tijd, dat was niet voldoende.”

Toch raadt hij af om in plaats van naar een psycholoog, slechts naar een lifecoach te gaan. “Ik zeg het altijd zo: als je trein kapot is, dan moet je die laten maken, dan ga je naar een medicus of psycholoog. Wanneer je rails niet goed is, ga je naar een lifecoach.”

Ondanks de al bestaande jungle vol met lifecoaches slingerde Kiezebrink zich het dichtbegroeide lifecoachbos in. De passie voor het vak is groot voor Kiezebrink. “Elke dag wil ik iemand inspireren. We hebben het druk met werk, relaties, vrienden en familie. Onze agenda zit bomvol. We vergeten de belangrijkste afspraak: die met onszelf. Om even te reflecteren, te mediteren of een moment van stilte te creëren.”

Zijn coaching richt zich vooral op zelfcompassie, want, zo zegt Kiezebrink, “wanneer je die vindt, groeit je eigen authentieke persoon.” Wordt men een authentiek persoon door zelfcompassie? Volgens de deskundigheid van Kiezebrink wel. Maar wat maakt Kiezebrink dan een authentieke coach?

Kiezebrink volgt wel een thuisstudie, want hij wil een erkende naam. De studie duurt twee jaar. “Je kunt een opleiding volgen, maar je moet jezelf leren kennen en je laten inspireren om lifecoach te worden. Ik vind de opleiding zelf niet belangrijk, want ik geloof er niet in. Je kan zo naar de Kamer van Koophandel om lifecoach te worden. Als je met je hart en passie werkt kun je anderen helpen. Er zit verschil in ervaring in kennis en levenservaring. Toch is zo’n papiertje wel fijn”, sluit Kiezebrink af.

Verdachte passie

Verdacht, vindt publicist Lydia Sprenger. In een artikel van het Financieel Dagblad schrijft zij over een kennis die na haar burn-out een lifecoach werd. “Als ervaringsdeskundige ben je geen échte deskundige”, schrijft Lydia. “Ik vind het maar verdacht, die opmars van mensen wier passie het ineens ‘eigenlijk altijd al was’ om anderen te helpen hun geluk te vinden. Ik mis die professionele distantie bij het uidijende leger jouw-geluk-is-mijn-gelukgoeroes.”

Haar standpunt staat lijnrecht tegenover die van Kiezenbrink: “Met ‘ervaringsdeskundigheid’ als belangrijkste kwalificatie, al dan niet aangevuld met een snelcursus ‘Coachen voor dummies’, ben je nog geen professionele hulpverlener. Goede bedoelingen ten spijt, als je niet verder komt dan spreuken die vaag genoeg blijven om de schijn te wekken betekenisvol te zijn, maar de risico’s van het geluk-als-keuze-evangelie niet kunt overzien, doe je meer kwaad dan goed”, schrijft ze.

Zijn er tips om een goede lifecoach te vinden?

Lifecoach Sanne Wurzer, wiens praktijk is aangesloten bij NOBCO,  schreef op haar blog coachingmetsanne.com een artikel met tips om een goede lifecoach te vinden. Ze opent met: ‘Is dit een verhaal in het kader van ‘Wij van WC-eend… raden WC-eend aan’? Ja en nee: natuurlijk wil ik graag mijn werk onder de aandacht brengen van geïnteresseerden. Maar ik coach alleen mensen als we beiden het gevoel hebben dat we met elkaar willen en kunnen samenwerken.” Deze opening kan met een flinke korrel zout genomen worden. Ja, wij lifecoaches, raden lifecoaches aan. Haar tips zijn weinig tot niet kritisch tegenover lifecoaches die geen verantwoording af kunnen leggen over hun kennis of kunde.

De tips die Wurzer benoemt duiden niet op gedegen onderzoek of kernwaarden waar een coach aan moet voldoen om ‘goed’ te zijn. Bijvoorbeeld tip elf: “Bekijk de websites van coaches; spreken de stijl, toon en de uitstraling ervan je aan?” Of tip achttien: “Wil je deze coach je persoonlijke verhaal toevertrouwen? Je bepaalt sowieso altijd zelf wat je wel en niet vertelt. Je voelt aan het begin vaak al of je op termijn meer aan diegene wilt vertellen; en dus of het voor jou de goede coach is.” Nu zijn deze tips uiteraard handig om mee te nemen in de zoektocht van de cliënt, maar dit zijn geen manieren om uit te sluiten of deze coach voor iedereen goed is. Het blijft giswerk.

Overigens is Wurzer’s veertiende tip wel een goede: “Zijn er beoordelingen op het werk van de coach? Kijk op de website, bij Google Bedrijf, zakelijke Facebookpagina’s, of bij aanbevelingen op LinkedIn. Ook kun je kijken of coaches aangesloten zijn bij een beroepsvereniging.” Een lifecoach die meerdere mensen succesvol geholpen heeft, zal toch wel iets goed doen, met zijn wel of niet behaalde papiertje en eventuele keurmerk. Over opleidingen schrijft Wurzer overigens niet in het artikel op haar blog.

Zijn er dan nog échte tips om een goede lifecoach te vinden?

Bij deze:

  • Vertrouw de lifecoach niet op zijn mooie blauwe ogen, maar zoek uit welke scholing hij of zij heeft gehad om zijn of haar beroep uit te oefenen.

Dat is lastig, in de wildgroei van lifecoaches én opleidingen, maar door te vragen welke opleiding de lifecoach heeft gevolgd is het nog een kleine moeite om die opleiding even te bellen en te vragen in welke vorm er verdieping was in de professionalisering van de lifecoach. Het zou goed kunnen dat er enkel in werd gegaan op het opzetten van een goede onderneming. Ging het slechts om het opzetten van een goede praktijk? Of werd er ook inhoudelijk lesgegeven over hulpverlening?

  • Zoek naar lifecoaches die aangesloten zijn bij De Nederlandse Orde van Beroepscoaches én die een European Individual Accreditation-keurmerk in een zo hoog mogelijke graad hebben.

Het EIA-keurmerk komt in verschillende soorten, waarbij lifecoaches met meer ervaring en scholing een beter keurmerk krijgen dan nieuwere lifecoaches.

  • Uiteindelijk is het vooral belangrijk dat de lifecoach goed is in zijn werk.

De tips van Wurzer waren wellicht om met een korrel zout te overwegen, maar bij deze tip heeft zij, net als Kiezebrink, geen ongelijk: een lifecoach kan een goede toevoeging zijn, eventueel naast een psycholoog. Het is vooral belangrijk dat je een coach vindt waar je je goed bij voelt en die je kan helpen. Of een papiertje er uiteindelijk voor jou iets toe doet, is een afweging die je zelf moet maken. Veel meer zekerheid in de jungle van de lifecoaches vind je niet. i

Reageer op dit artikel