Drugs en intriges in de haven van Rotterdam

Wapens, 9000 kilo harddrugs en ruim zeventig mensen aangehouden. En dat alleen al in 2014. De Rotterdamse haven is zeer aantrekkelijk voor criminelen. Het Ro Theater speelt een serie toneelstukken over de wereldstad. Met de haven als het eerste thema. Maar hoe werkt de criminaliteit in de haven?

In het midden staat een grote container. De linkerkant en rechterkant zijn afgezet met ijzeren hekken. Bij een lantaarnpaal staat een blikje energiedrank. “24 uur per dag komt hier de wereld binnen. Een wereld die leeg, maar vol tegelijk is. Het is een gigantische mond die de binnenzeeën opslurpt.” Zo begint het toneelstuk over de ‘misdaad en intriges in de Rotterdamse haven’.

Jaarlijks wordt er op grote schaal drugs onderschept door speciale teams, de HARC-teams. Het OM Rotterdam probeert de criminaliteit in de haven te bestrijden. CODE 010 vertelt het verhaal van de haven gebaseerd op waargebeurde verhalen. Aan de hand van scenes uit dit toneelstuk wordt door persvoorlichtster van het OM Rotterdam Jeichien de Graaff en vakbondsleider van FNV Havens Niek Stam de criminaliteit in de haven toegelicht.

Hugo Baan is net als zijn vader kraanmachinist in de haven van Rotterdam. Sinds hij drie jaar is, komt hij al op het haventerrein. Zijn vrouw is zwanger van hun tweede kind. Hugo zorgt voor brood op de plank. Hij wordt benaderd door El, een Brabantse drugssmokkelaar. El wil maar één ding van Hugo: zijn pas om de haven binnen te komen.

In het toneelstuk gebruikt de smokkelaar Hugo Baan om de haven binnen te komen. Uit het jaarverslag 2014 van het OM Rotterdam blijkt, dat net als eerdere jaren, ook vorig jaar medewerkers zijn opgepakt voor betrokkenheid bij drugshandel. Is hun kennis nodig om smokkelwaar de haven binnen te krijgen?

Jeichien de Graaff: “Het is niet onmogelijk om drugs de haven uit te krijgen zonder medewerking van havenpersoneel. Nog steeds worden ook drugs, en dat zijn vaak de grotere partijen, aangevoerd waarbij Rotterdam slechts de aankomsthaven is. De container, met de drugs, wordt doorgevoerd naar een andere locatie. Betrokkenheid van havenmedewerkers gaat meestal over rip-off zendingen, waarbij tassen met drugs op gemakkelijk bereikbare plaatsen in een container worden verstopt. Bijvoorbeeld direct achter de deuren of in koelelementen die van buiten te openen zijn. Voor deze vorm van smokkel moet je op zijn minst een idee hebben waar de container staat, en dat is met een totaal aantal aan en af te voeren containers van ruim  7 miljoen door de Rotterdamse haven, niet eenvoudig. Wat vaak voorkomt is dat havenwerkers bijvoorbeeld een pasje uitlenen of mensen in auto’s mee het terrein op smokkelen.”

Hugo heeft het zwaar. Hij werkt veel over om ervoor te zorgen dat er genoeg geld is als de nieuwe baby geboren wordt. Vijfduizend euro krijgt Hugo van El. En dat alleen om zijn toegangspas tot de haven uit te lenen.

 Is geld de reden dat havenmedewerkers betrokken raken bij drugscriminaliteit?

Jeichien de Graaff: “Ik weet niet of de gevoeligheid voor geld uitsluitend aan havenwerkers voorbehouden is. Wat we wel, met de werkgevers in het programma Integere Haven (IH) bespreken is dat de bedrijven zich bekommeren om mensen die het financieel moeilijk hebben, juist om eventuele misstappen te voorkomen. Ik weet niet hoe deze mensen worden uitgezocht, het is natuurlijk altijd de vraag hoe mensen betrokken raken. Voorlichting, ook om mensen duidelijk te maken wat er kán gebeuren, speelt een belangrijke rol. Dat gebeurt zowel door de bedrijven als door politie en Douane. In principe zijn werkgevers natuurlijk verantwoordelijk voor hun eigen personeel, maar we proberen in IH informatie te delen waardoor partijen over en weer van elkaar kunnen leren.”

Niek Stam: “Ze betrekken je erbij zonder dat je het in de gaten hebt. Dat gaat heel geleidelijk aan. Op het moment dat je benaderd wordt dan hebben die gasten al een check gedaan. Ze hebben gekeken of die gozer een groot gezin heeft, veel overwerkt en dus geld nodig heeft. Ze bieden je geld aan en dat is het. Dan kan je niet zeggen doe er maar 2000 euro bij. Dan staan ze een dag later voor je neus met een foto van je kinderen op het schoolplein. Je hebt te maken met het ergste soort van het ergste soort. En als je er eenmaal in zit kom je er nooit meer uit. Dat is een fout die veel wordt gemaakt. Mensen denken ‘dat doe ik even een keer’ en gaan dan lekker vakantie vieren op de Canarische eilanden, maar zo werkt het natuurlijk niet.”

Wat gebeurt er als de havenmedewerkers worden opgepakt?

Jeichien de Graaff: “Worden havenwerkers aangehouden, dan worden ze vervolgd. De werkgevers kunnen arbeidsrechtelijke maatregelen treffen (en doen dat meestal ook), nieuw personeel kan gescreend worden. Vorig jaar zijn vijf medewerkers nog tot lange gevangenisstraffen veroordeeld. Zij zaten in één ploeg en incasseerden tienduizenden euro’s voor sporttassen uit containers halen. Twee echtgenotes werden wegens witwassen veroordeeld.”

Niek Stam: “Ik heb in een vrij vroeg stadium duidelijk gemaakt dat mensen die met drugssmokkel te maken hebben en door justitie worden opgepakt niet bij mij langs hoeven te komen. Iedereen roept dat ze onschuldig zijn en als dan blijkt dat van de tien er acht schuldig zijn bevonden dan ben ik straks failliet aan de advocaat kosten. Dus ik heb gezegd dat ze zelf een advocaat moeten regelen. Als je onschuldig bent dan kan je bij ons langskomen en dan gaan we wat aan die rekening doen. Dus daarmee heb ik het afgeschermd. Wel heb ik aangegeven dat als je benaderd wordt door criminelen en je wilt je ei kwijt dan zijn wij altijd beschikbaar om te luisteren en te kijken wat we kunnen doen.”

Joost is een hacker die wordt ingeschakeld door Jackie. Jackie werkt al jaren in de buurt van de haven. In de caravans waar zij en haar meisjes wonen, verkopen zij hun lichamen aan meerdere mannen. Jackie wil dat Joost het systeem van de haven hackt. De container, waar voor miljoenen euro’s aan drugs inzit, moet immers verdwijnen.

Er zijn verschillende manieren om drugs te smokkelen. Hoe gaan de smokkelaars in de haven te werk?

Jeichien de Graaff: “Het korte antwoord is: alles. We hebben mensen gevonden die met enige kilo’s drugs op hun lijf geplakt van een boot ‘afliepen’ tot onze grootste vangst ooit: 4600 kilo in enorme haspels met ijzerdraad die naar België moesten. Opgelost in soja, in buisjes in bananen, in tassen, in boomstammen, in aardewerken beeldjes, in nepflessen whisky, in balen noten, in dubbele wanden, plafonds, vloeren, en naast vismeel. Afhankelijk van de methode wordt een manier gevonden om bij de drugs te komen, doorvoeren of op het haventerrein zelf.”

Niek Stam: “Dat van die hacker was in België. Daar hebben ze het systeem gekraakt. Dat zou in Nederland ook kunnen. Je kan de hacker ook zien als iemand die bij een terminaloperator in dienst is en de wisselplanning doet. Uiteindelijk gaat het om bepaalde informatie die je beschikbaar moet hebben: wanneer komt de container, waar staat die aan boord en wanneer wordt die gelost. In mijn oogpunt is die kraanmachinist de minst belangrijke schakel. Iedereen heeft een pas, de kraanmachinist maakt het niet uit welke container hij moet pakken. Dat wordt ergens anders bepaald. Hij weet ook niet in welke containers wel of geen drugs zitten. Dat weet alleen degene die de opdracht heeft gegeven om die container in de gaten te houden. Dus dat zit ergens op de planning en controle.”

Joost wil voor het laten verdwijnen van de container slechts één ding terug: Nooit meer betalen voor Jackie. Zij voelt hier niet veel voor en wijst hem meerdere malen af. Joost pikt dit niet. Terwijl Jackie staat te juichen als ze de sporttas vol cocaïne ziet, valt het HARC-team binnen op het terrein van haar caravans. Een team van 25 mannen en een Jack Russel.

Het HARC-team is een samenwerking tussen de Zeehavenpolitie, de douane en de Fiod. Ze moeten de internationale smokkel bestrijden. In 2014 controleerde zij 50.000 containers. Is een HARC-team voldoende om al die containers te controleren én voor veiligheid op de haven te zorgen?

Jeichien de Graaff: “Het HARC-team is zeer effectief door de samenwerking van de verschillende diensten. Bovendien worden er ook nog onderzoeken gedaan door bijvoorbeeld de regionale recherchedienst en andere opsporingsdiensten. Het is niet mogelijk elke container te controleren. Overigens is het overgrote deel van de inhoud van aan en af te voeren containers legitiem. Het is juist zaak de containers te controleren waarmee mogelijk iets mis is, en daar hebben politie en Douane een ruime expertise in. En het is belangrijk dat werknemers geen medewerking verlenen: op welke plek in het proces dan ook. Daar zal nóg een controlepost niets aan veranderen/verbeteren.”

Niek Stam: “Het gaat om de veiligheid van onze leden op de terminal zelf. Elke keer dat gelul van blijven zitten waar je zit als er mensen op de terminal zijn. Ja dat snapt elke ‘sukkel’ natuurlijk wel. Maar wat doen we nou met die mensen die gewoon op de terminal rondrijden of rondlopen? Dat HARC-team is meedogenloos, die gasten zijn echt gestoord. Bivakmutsen op, machinegeweren en alles wat ze op hun pad tegen komen trappen ze opzij. Het gaat niet lang meer duren of er breekt een vuurgevecht uit. Eerst werd er gezegd dat de drugskoeriers onbewapend waren, maar we hebben nu al voorbeelden van jongens die met doorgeladen machinegeweer op de bestuurdersstoel zijn gezien. Wat nou als die kraanmachinist wordt gegijzeld? Die smokkelaars hebben niks te verliezen. Tot nu toe was het verhaal zo: als ze onbewapend zijn, worden ze opgepakt en zeggen ze dat ze verdwaald waren. Inmiddels is het al zover dat ze wapens dragen. Dan kom je niet meer weg met: “ik ben een verdwaalde toerist en ben de weg kwijt.” Naarmate er meer drugs onderschept wordt hoe meer die koeriers onder druk komen te staan van hun opdrachtgevers. Dan krijgen ze flink op hun ‘kloten’. De beste actie zou zijn dat we veel meer HARC-teams hebben zodat de Rotterdamse haven onaantrekkelijk wordt als doorvoer haven.

 

Zijn er geen andere manieren om de veiligheid in het havengebied te vergroten naast het HARCteam?

Jeichien de Graaff: “De haven bestaat niet in Rotterdam: er zijn vele verschillende terreinen en bedrijven die allemaal hun eigen toegangscontroles hebben, zowel voor het personeel, als voor transportdiensten die containers (en andere goederen) komen halen. Er staat geen hek om het Rotterdamse haven- en industriegebied, en dat zou ook nauwelijks mogelijk zijn.”

Niek Stam: “Bij Unipoort hebben ze nu een robot. Sam heet hij. Nou dat is echt humor hoor. Er wordt gezegd dat het voor de veiligheid is. Dus die robot gaat dan naar zo’n smokkelaar toe en zegt: “Dat moet je niet doen hoor, dat is niet goed.” Ik bedoel kom op hé. Die drugskoerier rijdt met zijn BMW toch Sam gewoon helemaal te pletter of hij steekt zijn banden lek en plakt zijn camera af. Waar gaat dit allemaal naar toe joh? De haven wordt een grote speeltuin vereniging voor hobbyisten met automatisering. Het gaat echt helemaal nergens meer over. De Maasvlakte ligt op een schiereiland. Wat is er nou makkelijker dan voor je dat schiereiland oprijdt je door een hermetisch afgesloten controle moet. Al het vrachtverkeer, alle havenwerkers moeten zich daar aan de centrale poort melden en dan wordt je gewoon gecheckt. Die drugskoeriers die komen met de eigen auto en een pas van iemand anders. Die worden niet gecontroleerd. Dat is al de eerste fout. Gewoon een fysieke controle; je pas laten zien. Ik bedoel als je drank wil kopen in de supermarkt en je ziet er jong uit dan vragen ze je rijbewijs of ID. Maar als je het havengebied in gaat dan hoeft het allemaal niet meer? Tweede fout is natuurlijk dat je met je eigen auto komt. Met bedrijfsvervoer naar de terminal is veiliger. Dit is allemaal te organiseren juist omdat het op een schiereiland zit. Als er dan toch onverhoopt een drugskoerier met zijn auto door die poort heen rijdt, dan moet hij nog een keer terug. En dan is er nog maar één weg terug.”

Er wordt een lijk uit het water gevist. Hugo hield van de haven: -hij kwam er al sinds zijn derde. Maar de haven werd zijn ondergang. Het verkopen van een pas zorgde ervoor dat hij in de criminaliteit kwam en geen andere uitweg meer zag.

Reageer op dit artikel