Een hoogtekuur aan zee

De Schoorlse Duinen zijn het hoogste duingebied van Nederland. Het plaatsje Schoorl trekt jaarlijks talloze duinbezoekers. Tijd om dit bijzondere stukje Holland van dichterbij te bekijken.

Denkend aan Holland zie ik breede rivieren traag door oneindig laagland gaan, schreef dichter Hendrik Marsman. In zijn gedicht vatte Marsman het beeld dat de meeste mensen van Holland hebben: een grasgroen biljartlaken onder zeeniveau, door vaarten en kanalen doorsneden, een gebied dat niet kan besluiten of het water of land wil zijn en daarom maar voor een drassige tussenvorm kiest.

Als je vanuit Amsterdam de trein naar het noorden neemt, lijkt dat beeld bevestigd te worden. Zodra de intercity de betonnen troosteloosheid van de hoofdstad achter zich laat, glijdt hij over een spoor dat tussen eindeloos boerenland ligt. De sloten tussen de weides zijn zo breed en talrijk dat het weiland in smalle repen op een uitgestrekte watervlakte lijkt te drijven. Watervogels liggen onbekommerd in het gras.

Holland, en in dit geval de provincie Noord-Holland, kent echter ook plaatsen die in niets op Marsmans dichterlijke blauwdruk lijken. Ken je het plaatsje Schoorl? Natuurlijk niet. Om het te bereiken moet je in Alkmaar de trein verlaten, een bus pakken met bestemming Petten-Pettemerkluft (een oord dat klinkt als een verzinsel van Annie M.G. Schmidt) en bij bushalte Damweg uitstappen. Wie dan nog zin heeft in een looptocht van minstens een kwartier bereikt het dorp Schoorl.

Het Holland van dijken, waterwegen en knotwilgen lijkt hier verder weg dan ooit. Het nog geen vijfduizend zielen tellende Schoorl ligt aan de voet van duinen die als een gebergte boven het dorpje uittorenen. Hemelsbreed ligt de zee hier slechts vijf kilometer verderop. De duinen vormen Nederlands eerste verdedigingslinie tegen het vernietigende water. In de schaduw van deze beboste kolossen lijkt Schoorl tegen iedere storm beschermd.

Met zijn langgerekte dorpsstraat en toeristenwinkeltjes lijkt Schoorl op een typisch kustplaatsje. Maar aan het eind van een weg die wel wat van een strandboulevard wegheeft, verheft zich abrupt een duin, alsof het zand in vroegere tijden landinwaarts is getrokken en de helft van het dorp bedolven heeft.

Ja, toeristen komen hier veel, zegt de serveerster van restaurant Zilte Zoen. Het etablissement ligt zo dicht tegen het duin dat de bezoekers kilo’s duinzand onder hun schoenen mee naar binnen moeten nemen, maar de vloer is schoon.

“Nu is het rustig”, zegt ze. “In de weekenden zijn er wat meer mensen. Maar straks rond Pasen heerst hier weer topdrukte.” Schoorl vaart dan ook goed bij het toerisme: de serveerster raakt de tel kwijt wanneer ze de vakantieparken probeert op te sommen.

“In het duingebied komen drie miljoen toeristen per jaar”, zegt Peter van Aalten, vrijwilliger bij het bezoekerscentrum van de Schoorlse Duinen. “Dat aantal is al jaren stabiel.”

Het duingebied is dan ook om verschillende redenen uniek. “Het zand komt niet uit de zee, zoals bij de meeste Nederlandse duingebieden het geval is”, vertelt Peter. “Dit zand komt uit Scandinavië en is in de ijstijd door gletsjers hierheen gestuwd. Dat kalkarme zand zorgt voor een vegetatie die je nergens anders in Noord-Holland vindt.”

De Schoorlse Duinen zijn het hoogste duingebied van Nederland. Volgens Peter zijn het vooral natuurliefhebbers die daarom naar Schoorl komen. “Badgasten gaan vooral naar Egmond aan Zee. Bergen is voor de kunstkak.”

Wie Schoorl bezoekt, kan de lokroep van de duinen, begeleid door kwinkelerende vogels, niet weerstaan. Het Klimduin, zoals het duin dat Schoorl overschaduwt genoemd wordt, blijkt voor de toerist een passend genaamde uitdaging. De helling bestaat uit los zand, de klimmer komt maar langzaam vooruit. 51 meter hoger wacht de beloning voor de krachtinspanning: een panorama over Schoorl en het nevelige land daarachter. Dwergachtig ogende windmolens zwaaien de klimmer toe.

Boven ontvouwt zich een nieuw landschap: de heuvels zijn begroeid met dennen, struikgewas vult de valleien. De Noordzee is vlakbij, maar de wandelaar waant zich zo in de Ardennen.

Wie het Klimduin bedwongen heeft en het smalle pad over de duinruggen volgt – aan weerszijden gapen steile afgronden – ziet de bomen plotseling uiteenwijken. Op de kale duintop wacht een uitkijkpunt.

“Ik kom naar de duinen omdat het hier zo prachtig is”, vertelt Marianne. De uit Alkmaar afkomstige pensionado neemt een rustpauze op het uitkijkpunt. “Af en toe moet ik even de stad uit. Even weg van de drukte. Dan trek ik mijn bergschoenen aan en rijd ik naar Schoorl, om de duinen te beklimmen en van de frisse lucht te genieten.”

Op het uitkijkpunt onthullen de Schoorlse Duinen hun schoonheid in alle glorie. Op heldere dagen het berglandschap zich eindeloos weids uit. Duin na duin, dal na dal kronkelen westwaarts voort. Ruige dennen strekken hun groene naalden ten hemel. Ergens schittert stuifzand. Aan de nevelige horizon ligt een kaarsrechte blauwe streep – de zee?

“Dat maakt deze plek zo bijzonder.” Marianne ademt diep in. “Die zuivere lucht. De zee, de heide, het bos. En dan die prachtige hoge duinen. Ik denk dat je nergens anders zo’n divers landschap zult vinden. Bovenop het duin kun je echt tot jezelf komen. Hier wandelen is eigenlijk een hoogtekuur aan zee.”

Reageer op dit artikel