De onmogelijke balans tussen milieubewust, gezond en lekker

Eten: het is een eerste levensbehoefte. Iedereen is er elke dag mee bezig, elke dag opnieuw maken we keuzes over wat we in onze mond stoppen. Als consument wordt je constant geconfronteerd met hoe je de juiste beslissingen moet maken, want: weet je eigenlijk wel wat het met je lichaam doet om vlees te eten? Heb je enig idee wat voor gevolgen vis eten heeft op het milieu?

Vegetariër, pescotariër, flexetariër, veganist. Het zijn termen die in de media steeds vaker de kop opsteken. De vegetariër is wel bekend. Volgens een onderzoek van de Nederlandse vegetariërsbond is ongeveer vier procent van de Nederlandse bevolking vegetarisch. Een flexetariër geeft aan om bewust vlees en vis af en toe te laten staan, maar schrapt het niet volledig uit zijn of haar dieet. Een veganist eet geen dierlijke producten. Dat dieet bestaat uit koolhydraten groente, fruit en noten en zaden. Consumptiesocioloog Hans Dagevos schatte in 2016 het aantal vegans in Nederland op 0,3 procent.

Er moet minder vlees gegeten worden volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) Wat moet de consument? Waar ligt de perfecte balans tussen milieubewust, gezond en blijven eten wat je lekker vindt?

MILIEU

De kranten puilen uit over berichten over de vleesindustrie en de gevolgen op onze aarde. Zo schreef Het NRC 25 oktober een artikel over wat er zou gebeuren als heel Nederland zouden stoppen met vleeseten, abrupt. Nederlanders eten namelijk te veel vlees. Vanaf 2010 daalde onze vleesconsumptie. In 2010 aten we 39,5 kilo per persoon en de jaren daarna daalde deze elke keer tot 39 kilo in 2015. Maar vorig jaar steeg deze voor het eerst weer. Waarom is dat dan slecht? Het Voedingscentrum adviseert niet meer dan 500 gram vlees per week. Dat is maximaal 26 kilo per jaar. We eten 46 procent meer vlees als het voedingscentrum adviseert. Dat is niet alleen een aanslag op het milieu, het is ook nog eens een gezondheidsrisico.

Honger stillen

Om onze honger te stillen naar vlees zijn er miljoenen dieren nodig. Volgens een onderzoek van Wakker Dier zijn er ongeveer 185 miljoen vleeskuikens, 6,5 miljoen varkens en 141.000 kalveren nodig om onze honger naar vlees te stillen. Vlees heeft een schrikbarend grote impact op het milieu.

Veevoer

Het begint bij het produceren van het voer voor het vee. Deze produceren ongeveer een kwart van de door mensen veroorzaakte uitstoot van broeikassen, dat zegt de Wereldvoedselorganisatie (FAO) in 2016. Er worden voor het produceren van veevoer verschillende grondstoffen gebruikt: kunstmest, brandstof en water. In Nederland is ongeveer 11 procent van de totale hoeveelheid broeikasgassen afkomstig uit de veeteelt, meent het Planbureau voor de Leefomgeving. De schadelijkste stoffen afkomstig uit de veeteelt zijn kooldioxide, methaan en lachgas.

Vegetariër

Volgens Puck Vriends (20) is het laten staan van vleesproducten hoogstnodig: “De vee-industrie is een van de schadelijkste industrieën voor het milieu. Dat moeten we er niet bij willen hebben.”. Puck is pescotariër, een van de variaties van vegetarisme. Een pescotariër eet geen vleesproducten maar nog wel vis. Maar ook dat laat Puck liever staan: “Ik eet het ongeveer een of twee keer per week vis. Ik ben me ervan bewust dat vis eten ook ongelofelijk slecht is voor het milieu. Toen ik jong was vond ik het enorm zielig voor de dieren. Er reden een heleboel vrachtwagens met slachtvee rond waar ik woonde, dat prikkelde mij om te bezig te houden met de omstandigheden van die dieren. Op de basisschool vertelde ik door spreekbeurten over de schandalige bio-industrie.”. Steeds meer verdiepte Puck zich in de gevolgen van vleeseten op het milieu. “Ik ging er meer over lezen en documentaires als Cowspiracy kijken. Ik vind het niet erg dat andere mensen vlees eten. Iedereen moet lekker zelf doen wat hij of zij doet, maar met kiloknallers vind ik het anders. Ook al vind je het lekker goedkoop, ik vind dat je dat niet moet doen.”

Vleeseter

Caro Andriessen (19) denkt daar toch anders over na: “Omdat ik student ben en geld wil besparen pak ik altijd kiloknallers.” Caro is een echte vleesliefhebber en over de gevolgen die het kan hebben op het milieu denkt Caro niet veel na: “Ik sta eigenlijk niet stil bij de effecten van vleeseten op onze aarde. Ik eet vijf keer in de week vlees en in het weekend vis, mijn zus is pescotarisch dus dan eet ik met haar mee. Ik denk er niet aan om vegetarisch te eten, ik heb altijd het idee dat ik niks kan veranderen in mijn eentje. Als ik geen vlees eet zal dat niks veranderen voor het milieu. En dan is het verspilde energie. Iedereen zou dan vegetarisch moeten worden, of in ieder geval minder vlees moeten eten. Op die manier beperk ik alleen mezelf.

Vegan

Lieke van der Veen (21) ziet dat toch anders. Zij is al twee jaar vegan. Twee jaar geleden stopte abrupt met dierlijke producten eten en ging niet meer terug. “Ik begon ermee omdat ik niet zo lekker in mijn vel zat. Ik wilde even een tijdje mijn dieet omgooien en las over veganisme. Al na een week kreeg ik meer energie en had ik minder last van haaruitval. Pas later ging ik me echt verdiepen in de milieuaspecten. Ik was mega geschrokken. Ik begon met het lezen van artikels, het kijken van documentaires. Ik besef dat ik hier geen deel meer van uit wilde maken. Ik ben geen grote dierenvriend, ik wil niet elke koe die ik tegen kom knuffelen, maar ik begon gewoon vragen te stellen over de ethiek. Ik vind het niet oké dat we misbruik maken van een ander soort. Waarom staan wij in dat recht? Ik ben daar echt in de war van geweest. Ik vind dat als je de keuze maakt om vlees te eten, dat dat een negatieve impact heeft op iets anders. Ik vind dat argument dus nergens op slaan.”

Gezondheid

Dat vleeseten een groot impact heeft op het milieu is zeker. Maar hoe zit dat met onze gezondheid? Volgens het Voedingscentrum wordt er door de bevolking te veel vlees gegeten. Zij adviseren 500 gram per week. Volgens Diëtiste Dhawli Saeyvoet, gespecialiseerd in vegetarisme, wordt die 500 gram vaak al op een dag behaalt: “Te veel vlees eten kan ongezond zijn. Het eten van vlees brengt verschillende risico’s met zich mee.” Volgens het voedingscentrum kan het eten van te veel vlees in verband worden gebracht met beroerte, diabetes type 2 en kanker. “Vooral rood vlees brengen die risico’s met zich mee. Darmkanker staat al langer bekend om zijn relatie met het eten van rood vlees. Ook bij gewrichtsklachten of verhoogd cholesterol adviseer ik mensen minder vlees te eten.”, verklaart Dhawli.

Voedingstoffen vervangen

In een vegetarisch- of vegandieet moet weer op andere dingen worden gelet. Volgens Dhawli moeten bepaalde voedingstoffen worden vervangen. “Vegetariërs moeten opletten dat zij voldoende vitamine B12, ijzer en magnesium in hun lichaam krijgen. Vervang die stoffen die je normaal uit vlees en vis haalt. Op die manier volgen zij een gezond dieet. Vegans moeten goed ook op diezelfde voedingsstoffen letten. Zij moeten er ook bewust van zijn dat zij de dierlijke eiwitten vervangen. Dit kan bijvoorbeeld door middel van sojavervangers. Vetten mogen ook niet vergeten worden en kan vervangen worden door noten of bijvoorbeeld avocado’s.”

Vegetarisch

Voor Puck was dat een periode anders: “Er zijn heel veel vervangers van vitamines of voedingsstoffen die je uit vlees of vis haalt zodat je als vegetariër toch alle voedingsstoffen kan binnenkrijgen die je nodig hebt. Noten, zaden, bonen en voedingssupplementen. Bij mij is het geen probleem. Ik doneer bloed en mijn waardes worden regelmatig gecheckt en zijn altijd keurig. Vroeger heb ik er wel een paar maanden last van gehad. Een periode in de middelbare school was ik heel vermoeid.  Ik ging naar school, kwam thuis, sliep tot zes uur, werd wakker om te eten en ging een uur later weer naar bed en sliep tot de ochtend. Ik had een tekort aan vitamine B12. Die heb ik toen in de periode van mijn middelbare school bij-geslikt. Nu heb ik daar geen last meer van. Ik slik geen voedingssupplementen meer.”

Vegan

Lieke is zich er van bewust dat ze andere vitamines en voedingsstoffen moet vervangen.

“Ik laat regelmatig mijn bloedwaardes checken en die zijn altijd in orde. Ik slik het vitamine D, die ik normaal zou halen uit vis.” Omdat vegans alleen plantaardige producten eten slikken sommige veganisten andere supplementen bij, volgens Lieke is dat niet nodig. “Neem bijvoorbeeld vitamine B12, die kan ik prima halen uit planten halen. Maar acht procent van de vegans heeft een B12 tekort”, dat blijkt uit een onderzoek van Michel Post in 1997. “Sinds ik vegan ben gaan eten heb ik meer energie, gaat het sporten beter, heb ik minder haaruitval en bijvoorbeeld sterkere nagels. Voor iedereen zijn die effecten anders.”

Idealiter

“In de perfecte situatie zie ik natuurlijk het liefst iedereen veganistisch.”, zegt Lieke. Ook Caro begrijpt dat er verbeteringen gemaakt kunnen worden: “In een ideale situatie zouden we met z’n alle minder vlees eten. Als we de helft minder vlees zouden we al een heel end komen.” Als we dezelfde manier doorgaan als nu halen we de afspraken uit het klimaatakkoord van Parijs nooit. Als er niks veranderd wordt in 2050 het totale CO2-quotum door de landbouw in Nederland verbruikt.

Minder vlees eten is goed voor het milieu, het is goed voor je gezondheid. Dat er iets moet veranderen is zeker. Als consument is het belangrijk dat je op de hoogte bent van de problematiek rondom vlees. Het voedingscentrum en Dhawli adviseren 500 gram vlees per week. Dat lijkt een goed begin.

 

Reageer op dit artikel