‘Kampen ademt historie’

Het enigszins ouderwetse voertuig beweegt zich wat schokkend over het enkele spoor. Hoewel de omgeving bestaat uit uitgestrekte weilanden en wateren, is de rit door het geluid van de brommende motor niet erg rustgevend. Het regelmatig schudden van het rijtuig werkt ook allerminst ontspannend. Een kleine tien minuten; zo lang doet het dieseltreintje vanuit Zwolle erover om via het Kampenlijntje naar Kampen te rijden.

Het is even wennen, maar dan heb je ook wel wat.

Wanneer de trein het station nadert, komen de oever van de IJssel en de daaraan gelegen oude grachtenpanden in zicht. De eerste zonnestralen van de lente en het vredig kabbelende water van de rivier maken het plaatje nog net iets mooier. Daar, aan de overkant van het water, ligt de oude stadskern van het Overijsselse stadje Kampen.

Historisch; zo ziet Kampen er in één oogopslag uit. Eenmaal over grote betonnen brug, één van de drie toegangsmogelijkheden tot de stad, kun je niet om de gedetailleerde dakkapellen en trapgevels heen. In Kampen staan dan ook ruim vijfhonderd gebouwen ingeschreven bij het rijksmonumentenregister. Van woonhuizen en winkelgebouwen tot de tientallen kerken die de kleine stad telt: alles toont aan dat ze een rijke geschiedenis kent. Die geschiedenis begon al in de Middeleeuwen, toen Kampen van een eenvoudige nederzetting uitgroeide tot een welvarende handelsstad. De stad was in het bezit was van flinke vloot aan Koggeschepen. Door de gunstige ligging aan de handelsroute tussen de Zuiderzee en de Rijn werd Kampen in die tijd één van de machtigste steden in Noordwest-Europa.

DSC_1105

Historisch karakter
Niet gek dus dat Kampen wel eens ‘Het Rotterdam van de Middeleeuwen’ wordt genoemd, vindt inwoonster Leonie. “Kampen ademt historie.” Telkens als ze door haar geboortestad wandelt, wordt ze herinnerd aan de geschiedenis ervan. “Dit is het oudste monumentale openbare bouwwerk van Kampen,” vertelt de oudere dame terwijl ze een wandeling maakt met haar hondje. Ze heeft het over de Broederpoort, één van de drie Kamper stadspoorten die in 1465 werd gebouwd door bouwmeester Thomas Berendszoon. Tegenwoordig dient het gebouw als trouwlocatie en is het één van de belangrijkste trekpleisters onder de vele toeristen die de stad bezoeken.

“Met name in de zomermaanden komen er veel toeristen naar Kampen. Buitenlandse, maar ook Nederlandse dagjesmensen die er toevallig met de fiets doorheen komen,” legt Leonie uit terwijl ze verder richting het kleine centrum van de stad loopt. Dat centrum bestaat uit één lange winkelstraat met wat zijstraatjes en een plein met verschillende horecagelegenheden. “Het is niet heel groot, maar het voldoet prima aan de dagelijkse behoeften.” De straten zijn nu gevuld met moderne winkelketens als Hema en Kruidvat, maar in de 19de en 20ste eeuw waren ze het centrum van nijverheid. Kampen kreeg toen opnieuw naam nadat het in de na-Middeleeuwse periode al haar macht verloor. De stad werd destijds steeds minder goed bereikbaar, omdat de omliggende watergebieden werden verzand en dus ondieper werden.

DSC_1086

Nijverheid
Rond 1800 kwam een grote tabaksindustrie op in Kampen. “Al deze winkelpanden zijn daar het gezicht van,” zegt Leonie als de kade van Kampen in beeld komt. Lijstgevels waren in die tijd kennelijk populair, net als schilddaken en gedetailleerde omlijste voordeuren. Deze zijn al vanaf de overkant van de rivier goed te herkennen. De panden dienen nu voornamelijk als woonhuizen, terwijl enkelen worden ingevuld door horecagelegenheden. “Gek hè. Het is hier nu zo rustig en vredig op straat. Moeilijk om je voor te stellen dat er hier in die tijd wekelijks miljoenen sigaren werden geproduceerd.”

Het vredige gevoel wordt even verstoord door de betonnen brug die omhoog wordt getakeld. Een enorm vrachtschip moet eronder door. “Hij blijft toch wel de trots van Kampen,” zegt Leonie over de brug. De constructie werd in 1448 gebouwd, toen nog van hout. Later moest hij meerdere malen opnieuw worden opgebouwd, omdat delen van het bouwwerk het steeds begaven.

De geschiedenis blijft
Voorbij de brug zijn tekenen van de meest recente geschiedenis van Kampen te vinden. Grote historische schepen liggen aan de kade waar Leonie de laatste meters van haar wandeling afmaakt. Ze woont iets verderop met haar man in het nieuwere deel van de stad. Vanaf daar heeft ze uitzicht op de schepen in de IJssel. “In de vorige eeuw werden met deze schepen vooral alcoholische dranken en frisdranken vervoerd. En ook Gazeuse,” legt Leonie uit. De producten werden belangrijk nadat de tabaksindustrie afzwakte.

Het lijkt erop dat Kampen het vandaag de dag nog steeds moet hebben van haar rijke handelsgeschiedenis. Niet om de te verhandelen producten, maar om de historische en monumentale panden en bouwwerken die eruit zijn voortgekomen. En zo zal de geschiedenis altijd bij Kampen blijven horen.

Reageer op dit artikel