DE KATHOLIEKE KERK VOLGENS KOEN

Koen Schoenmakers is al jaren zoekende naar de objectieve waarheid. Als jongen van 22 jaar komt hij dit tegen in de katholieke kerk. Wat heeft een jongere te zoeken in deze gelovige kring? Let op; ook jij, als atheïstische jongere, kan bekeerd zijn na dit interview.

In het programma Draadstaal komt vaak een dronken pastoor voor. Jeroen van Koningsbrugge zet een perfecte persiflage neer van een vijftigjarige Brabander die teveel geniet van de miswijn. Hoewel er overduidelijk de spot wordt gedreven met Brabo’s en de katholieke kerk, zou je deze pastoor best wel eens tegen kunnen komen tijdens een mis in de kerk van Middelbeers of Haghorst…We spoelen een jaartje door (ergens in 2015): ik zit op het terras met wat vrienden. Bekenden en onbekende schuiven aan en het Bourgondische gevoel spat er vanaf. Mijn aandacht wordt getrokken door een gast die sprekend op de bezopen pastoor uit Draadstaal lijkt, alleen is deze kerel echt bezopen. We raken, onder het genot van een zware tripel, in gesprek.

Het gesprek tussen ons is degelijk; Koen is overduidelijk erg slim en hij luistert graag naar orgel en klassieke muziek. Ik ben een fervent cultuur en kunst liefhebber dus de liefde is voelbaar tussen ons.

Niet veel later is er op de NOS een item over een Tilburgse jongen die gedoopt wordt. Dit is best opvallend want weinig jongeren laten zich op hun achttiende nog dopen in de kerk. De gedoopte persoon in kwestie, is Koen Schoenmakers: “hij lijkt niet alleen op de aangeschoten priester uit Draadstaal, hij is het dus eigenlijk ook” ,ging er door mijn gedachte.

Koen: “ik ben echt niet mijn hele leven een katholiek ventje geweest hoor. Ik kom uit een liberaal gezin, totaal het tegenovergestelde dus. Op mijn achttiende verjaardag mocht ik van mijn ouders kiezen wat ik wilde gaan doen in het leven. Ik was al jaren zoekende naar de objectieve waarheid. Ik dacht die eerst gevonden te hebben in het communisme, maar uiteindelijk vond ik die in het Katholicisme. Daarom besloot ik om vanaf mijn achttiende mijzelf volop te storten op deze religie.”

Deze en meer sterke teksten worden op een koude oktoberavond naar mijn hoofd geslingerd. We zitten buiten onder mijn asbest afdak en de regen zorgt voor een klaterend achtergrondgeluid. Speciaalbier dient als materiaal om Koen loslippig te maken. Ik zit op een beschimmelde stoffen stoel en mijn verhaal zit uitgezakt op een bank die in menig Oost Europese pornofilm had kunnen figureren.

“Mijn ouders beschouwen mijn activiteiten in de kerk als een voetbalwedstrijd. Ze komen kijken, maar het gaat hen vooral over hoe ik presteer tijdens zo’n kerkdienst. Het religieuze aspect is niet echt relevant” ,gaat Koen verder.

Seks en alcohol

De frappante doch intellectuele vertoning die voor mij zit heeft kort blond haar en hij draagt een lange, grijze winterjas. Zijn blik is doordringend maar sympathiek en hij kiest zijn woorden en argumenten met de uiterste zorg. Daarnaast is Koen lid van de studentenvereniging Vidar en drinkt hij de tripels als pils. Dit zijn geen facetten die je verwacht van een gelovige jongeman.

“Wat duidelijk moet zijn, is dat katholiek en protestants twee verschillende stromingen zijn. Ik ben katholiek dus ik leef niet calvinistisch; ik mag drinken en ik wil nog wel kunnen genieten van het leven. Protestanten leven de bijbel strenger na; geen alcohol en geen seks voor het huwelijk dus. Eigenlijk mogen katholieken ook geen seks hebben voor het huwelijk, maar uit onderzoek is gebleken dat katholieke jongeren zich hier niet aan houden, er wordt volop aan seks gedaan en het geloof wordt op een eigen en nieuwe manier geïnterpreteerd. Ik doe hier zelf ook aan mee: ik leef als een gewone jongere, maar ik heb een grote passie voor de theologische en mystieke aspecten van het katholieke geloof.”

Een korte opfriscursus

Hoe zat het nou met de populariteit van de kerk?

God in Nederland onderzocht in 2016 hoe het zit met de Nederlanders en het geloof: een overgrote meerderheid, 82 procent, komt nooit of bijna nooit in een kerk. En een ruime meerderheid vindt dat religie geen bepalende rol meer hoort te spelen in de politiek en het onderwijs.

Daarnaast kijken we in dit artikel vooral naar de Katholieken, want dat is Koen ook. De priester mag geen dominee genoemd worden, een dominee is iets van de Protestanten.

God in Nederland heeft het volgende te zeggen over het katholicisme: er gaan steeds minder mensen naar de kerk. Het kerkbezoek daalde met bijna de helft van 30 procent in 2006 naar 18 procent. Vooral de rooms-katholieke kerken worden steeds leger. Daar is de daling iets groter dan in de protestantse kerken. Nog maar 13 procent van de katholieken gelooft in het bestaan van een hemel en minder dan de helft gelooft dat Jezus de Zoon van God is.

“Wat mij trok aan het katholicisme is het feit dat de objectieve waarheid in meerdere dingen kan zitten. Deze ‘dingen’ heten Loci’s. Dit is een Spaanse term voor hokjes waarin je de waarheid kan vinden. De bijbel is er natuurlijk een van, maar in het katholicisme kan ook de wetenschap, mystieke verhalen of zelfs het drinken van een biertje met vrienden een Loci zijn. Deze gedachte was voor mij doorslaggevend om te kiezen voor dit geloof. Mensen denken vaak dat het nastreven van een geloof extreem moet zijn. Kijk naar de mensen van IS of de Jehova’s aan de deur. Wat deze gelovigen gemeen hebben, is dat ze de waarheid maar uit een ding halen, namelijk het heilige boek. Het katholicisme is hier een stuk relaxter in. Daarnaast drinken wij ook een biertje na een misdienst, net zoals een voetbalelftal doet na een wedstrijd. Geloof kan echt wel leuk zijn.”

Heulen met de vijand

Koen is gelovig, maar gaat met zijn tijd mee. Hij heeft een tijdje de opleiding theologie gevolgd; je bestudeert als student een godsdienst. Koen volgde de opleiding met één andere student. Groter was de klas niet. Uiteindelijk is hij er ook weer mee opgehouden. Hij vond dat de manier waarop de theologie werd gegeven niet aansloot bij de interesses en standaarden van het moderne Nederland. Tegenwoordig heult Koen met de ‘vijand’ van de katholieke kerk:

“Na de opleiding theologie ben ik verdergegaan op de opleiding filosofie. Ik zit in een klas vol met atheïsten die de kerk eigenlijk willen afbreken. Het is voor mij interessant om met hun te sparren waarom ze dat vinden en tegelijk geef ik ook mijn visie. Ik moet zeggen dat hun standpunten over godsdienst en de kerk wel een stuk milder zijn geworden. Zie mij trouwens niet als een irritante Jehova. Ik dwing mensen nooit om te kiezen om te gaan geloven. Als een atheïst mij feitelijke anti-kerk argumenten geeft luister ik daar naar en neem ik deze argumenten in overweging. Tegelijk geef ik feitelijke pro-kerk argumenten terug; puur om de atheïst aan het denken te zetten.”

En de rest van Nederland dan?

“De kerk is niet te redden in een paar jaar. Dit kan goed honderden jaren duren, maar dat is het waard. De kerk moet eerst stoppen met zich te verontschuldigen; we zijn terecht door het slijk gehaald wegens de kindermisbruik affaire, maar er zijn genoeg excuses gemaakt. Op dit moment zegt de kerk nog altijd sorry bij alles. Als je zou vragen wat het weer is, krijg je eerst te horen: ‘sorry voor het kindermisbruik, wij zijn schuldig, sorry voor het leed, maar het weer is goed trouwens’ De kerk moet juist in de media en onder jongeren duidelijk maken waar het voor staat en haar boodschap brengen zodat het in de moderne tijd past. Als mensen er dan nog niks mee doen is het prima, maar zo breng je het christendom wel weer aan de man.”

De social media priester

Koen: “over meegaan met de tijd gesproken: wist je trouwens dat de kerk sinds een tijdje een website heeft die op je telefoon functioneert? Het is eindelijk doorgevoerd. De promotiemachine van de kerk loopt niet heel erg soepel. Er is wel één priester die fanatiek bezig is met sociale media, maar het komt niet echt van de grond.”

Retraite

Koen leest een hoop boeken over het katholicisme. “ik heb vrijwel al mijn kennis vergaard in mijn vrije tijd. het inlezen over mijn geloof was pure zelfstudie uit interesse. Ik heb al vele dikke pillen geslikt en ik ben nog lang niet klaar.”

Waar vind je die tijd om rustig een boek te lezen in dit digitale tijdperk vol met (over)prikkelingen?

“Ga in retraite bij een (trappisten) klooster. Het is zo ongelofelijk saai, dat je wel over jezelf moet gaan nadenken en je kunt in alle rust werken aan je zelfstudie. Daarnaast hangt er een oorverdovende stilte en kun je een trappistenbiertje drinken. De wifi is meestal verassend goed; dit komt omdat  monniken maar een keer per week hun mail checken. Ja ook monniken hebben een smartphone, ze gebruiken hem alleen erg weinig. Logisch, een monnik is een monnik geworden om zich los te koppelen van de buitenwereld. Als je constant online bent is er geen tijd voor rust en bezinning.”

“Denk nou niet dat in retraite gaan alleen voor Katholieken is weggelegd. Iedereen mag langskomen. Er is zelfs een toename te merken van jongeren die in retraite gaan bij kloosters. La Trappe is vooral erg populair de laatste tijd en die verdienen er ook geld mee. La Trappe is voor mij zelfs te commercieel geworden. Ik ben vooral te vinden in het klooster van het biermerk Zundert.”

Tot nu toe klinkt katholiek zijn best aantrekkelijk. De waarheid is te vinden in een goed gesprek met je vrienden, katholieke jongeren leven als jongeren, maar tonen passie voor het geloof en je kunt jezelf een week opsluiten in een klooster om de prestatiemaatschappij en de digitalisering te ontvluchten.

Moet je geen paus worden Koen, en het nieuwe katholicisme overbrengen op de wereld?

“Helaas kan dat niet. Ik wil later trouwen en een Paus mag niet getrouwd zijn. Wel heb ik het doel om het geloof door te geven aan de volgende generatie. Zoals ik al zei: de kerk en het geloof zal zeker honderd jaar nodig hebben om zich te herstellen. Ik wil dan ook een boek schrijven wat het christendom kan uitleggen aan de toekomst. Stel dat het geloof over honderd jaar verdwenen is en iemand mijn boek ontdekt en erin begint te lezen. Ik hoop dat de geschiedenis zich herhaald en die persoon het geloof weer opnieuw introduceert. Ik wil trouwens geen bekendheid als auteur van dit boek. Ik ben enkel de boodschapper van een groter iets. En ja, het verhaal zit al in mijn hoofd, en nee, ik ga je geen spoilers geven. Het boek zal zeker aansluiten op de tijd van nu. De basis van de religie blijft natuurlijk hetzelfde, maar moderne elementen, die aansluiten op de samenleving worden er zeker in verwerkt.”

Het regent nog steeds en we trekken het laatste biertje maar open. Het gesprek met Koen verandert mijn gedachtes over de kerk aanzienlijk. Je hoeft als onverschillige puber nu niet naar de kerk te rennen, maar de verhalen van Koen zetten je als atheïstische luisteraar wel aan het denken.

Bijbaan

“Weet je trouwens al hoe ik mijn zakcentje verdien? Ik werk als begeleider tijdens uitvaarten. Ik zorg ervoor dat alles voor en na de begrafenis goed staat en weer wordt opgeruimd. Daartussenin drink ik betaald koffie. Ondanks dat het een emotioneel beladen baan is, is het wel een van de betere studentenjobs in Nederland. Je doet vrij weinig en je krijgt als je moet wachten tot het einde van de uitvaart, krijg je gewoon doorbetaald. Ik ben gewend aan het leed van mensen tijdens een begrafenis, dat moet ook wel want anders ga je er aan onderdoor. Wel zijn begrafenissen van bijvoorbeeld een twintigjarige een zwaardere werkdag dan van een bejaarde. Dan gaat er wel door je hoofd, dat jij daar ook had kunnen liggen. ”

“Mijn stageperiode bij een pastorie was wel zwaar te noemen. Ik kreeg de taak om te spreken met mensen die wisten dat ze spoedig heen zouden gaan. Vaak hadden ze er vrede mee en dan luisterde ik vooral naar hun verhaal. Wat wel echt binnenkwam waren de patiënten die geen vrede hadden met hun naderende dood. Ik heb die mensen dan ook gesteund tot het einde; ik heb ze een hand geboden waarin ze konden knijpen totdat de laatste adem was uitgeblazen.”

 

Reageer op dit artikel