“Ik misbruikte medicijnen als drugs”

Credits: Konstantin Lazorkin

“Cocaïne werkte niet meer.Mijn behoeften werden groter, maar ik kon er niet meer aan voldoen met mijn dagelijkse middel. Op zoek naar iets nieuws. Ritalin, tot gruis gemalen. Ik snoof het op en wist het zeker: dit was wat mijn lichaam werkelijk nodig had.”

Drugs, en dan met name XTC en cocaïne, zijn veelgebruikte middelen tijdens dancefeesten. Dit ondanks de ellenlange lijst van risico’s en een dodelijke afloop die men erdoor kan oplopen. Bepaalde stoffen zijn ook verboden om te bezitten of te gebruiken. Dit is samen met de bijbehorende straffen vastgelegd in de Opiumwet. Medicijnen vallen onder andere regels. Ze zijn geaccepteerd in de samenleving, zoals in het leven van ex-gebruiker Jaap (intro). Terwijl ze grotere risico’s hebben voor de gezondheid en samenleving.

Strafbaar
In 2014 stonden 4987 mensen terecht voor het bezitten van softdrugs en 7454 mensen voor het bezit van harddrugs. Hiervoor zijn taakstraffen, voorwaardelijke vrijheidsstraffen en geldboetes uitgedeeld. 16 procent van alle gevangenen zaten vast voor een opiumdelict.[1] Maar wat zijn drugs eigenlijk? “Drugs zijn stoffen die het bewustzijn beïnvloeden en om die reden ingenomen worden”, meldt website drugsinfo.nl. Hier kan je echter veel dingen onder scharen:  medicijnen, soft- en harddrugs en zelfs bepaalde voedingsstoffen, zoals cafeïne en suiker. Om aan te geven welke stoffen onder drugs vallen, is de Opiumwet opgesteld. Dit is een Nederlandse wet uit 1919. In 1976 is in deze wet een onderscheid gemaakt in harddrugs (lijst I) en softdrugs (lijst II).

Eén blik op de lijsten en men weet of ze met hard- of softdrugs te maken hebben. “Natuurlijk wist ik dat ik met harddrugs te maken had toen ik cocaïne gebruikte”, vertelt ex-verslaafde Jaap[2]. Om het leuk te hebben, verbraste hij ruim 120 euro voor een paar uur gezelligheid. Zelf vond hij niet dat hij op dat moment verslaafd was. “Mijn lichaam leek er niet op te reageren en ik kon makkelijk dagen overslaan.” De verslaving die hij later ondervond, kwam doordat hij het leuk had tijdens het gebruik ervan.  “Je denkt dat je alles aan kan. Je hebt plezier en veel te veel energie. Feestjes waren leuk.”

dimitris-kalogeropoylos
Credits: Dimitris Kalogeropoylos

Medicijnen als drugs
De Opiumwet is de afgelopen jaren vaak gewijzigd. De wijziging heeft te maken met de toevoeging van het verbod op handel en productie. Een ander voorbeeld is de verhoging van maximumstraffen voor enkele Opiumwetdelicten, zoals het opzettelijk handelen in grote hoeveelheiden. Ook zijn een groot aantal paddenstoelen met een hallucinerende werking sinds 2008 opgenomen in lijst II.[3] De eisen (het risico op schade aan de gezondheid en samenleving) bepalen op welke lijst een stof komt. Als er een groot risico is dat deze schade aanwezig is, dan komt het middel of de stof op de lijst van harddrugs. Minder schadelijke stoffen komen op de softdrugslijst.

Niet alleen soft- en harddrugs komen op de lijst. Ook medicijnen kunnen op de lijst verschijnen als zij aan bovengenoemde eisen voldoen. Om ervoor te zorgen dat er niet gehandeld wordt in medicijnen, is de Geneesmiddelenwet opgesteld. Hierin staat opgesteld dat het verboden is om geneesmiddelen te koop aan te bieden als je geen apotheker, huisarts of andere ministeriële instantie bent. Enkele medicijnen kunnen namelijk ook als drugs gebruikt worden. Sommige stoffen in medicijnen staan daarom ook in de Opiumwet. “Medicijnen zijn een soort redmiddel voor als de rest niet meer werkt”, vertelt Jaap. “Veel van mijn vrienden grepen naar bijvoorbeeld Ritalin of codeïne zodra cocaïne niet meer het gewenste effect had.”

 Ongekende gevolgen
Eén van de stoffen die opgenomen is bij de harddruglijst van de Opiumwet is Methylfenidaat. Deze stof zit onder andere in Ritalin. Dit medicijn mag niet gebruikt worden zonder voorschrift van een arts. De lijst van bijwerkingen van het middel is groot en voor velen zelfs angstaanjagend: hartkloppingen, een gejaagd gevoel, misselijkheid, minder eetlust en meer moeite met in- of doorslapen. Op langere termijn kan de stof ook vermagering,  achterblijvende groei en negatieve invloed op de ontwikkeling van de hersenen veroorzaken. Ethici in Groot-Brittannië onderzochten het middel. Zij zetten in 2009 vraagtekens bij deze conclusie, omdat het middel door gezonde volwassenen veilig gebruikt zou kunnen worden om de hersenen te stimuleren.

Ex-gebruiker van Methylfenidaat, Jaap[4], dacht op het moment zelf niet na over de gevolgen van de drug. “Voor mij voelde het vooral alsof ik alles aan kon en nooit meer hoefde te slapen. Ik had het gevoel dat ik alles was.” Een van de bijwerkingen die er volgens hem bij zou moeten staan, is het gevoel een macho te zijn. “Wat wel anders kan zijn, is dat ik het niet geslikt maar gesnoven heb. Ik heb het middel echt als drugs gebruikt. Het snuiven beïnvloed de werking en bijwerkingen wel iets denk ik.” Hijzelf ziet  het als het kleine broertje van cocaïne. De uitwerking op je geest is daar volgens hem ook vergelijkbaar mee. “Wat ik zelf als gevaarlijk heb ervaren, is het feit dat je rem weg is. Je blijft pakken zolang je hebt.”

nachans
Credits: Nachans

Dodelijke gevolgen
Het gevaar van geen rem meer hebben, is dat je een overdosis pakt. Dit is een risico voor je gezondheid, waardoor de plaatsing op Lijst I een logisch gevolg is. Hoewel een overdosis bij Methylfenidaat niet gelijk dodelijk is, kan het wel een hallucinerende werking hebben. De manier zoals Jaap het gebruikte, innemen via de neus, kan wel een dodelijke afloop hebben, omdat het hierbij gelijk naar de hersenen kan gaan. Hiervan zijn gebruikers vaak niet bewust, zoals de gevolgen als je geen of weinig slaap krijgt.

Joop schrok toen hij geconfronteerd werd met de gevolgen. “ Wat wel eng is, is vooral het feit dat er bij misbruik, wat ik gedaan heb met dit medicijn, het gevaar bestaat van overlijden. Als het bij misbruik kan gebeuren, kan het als je logisch nadenkt ook gevaarlijk zijn voor mensen die het voorgeschreven krijgen.”

“Het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring nieuwe drugs (CAM) verzamelt informatie en geeft een advies aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport”, legt een woordvoerder van het Trimbos-instituut uit. Dit instituut is expert op het gebied van drugsgebruik en –beleid. De minister besluit of een stof op lijst 1 of 2 komt of juist niet. “Is een stof erg schadelijk dan kan het een argument zijn om het onder de Opiumwet te laten vallen (bijvoorbeeld 4-methylamfetamine).”

In strijd
Als het onbekend is hoe schadelijk een stof is, maar er zijn wel indicaties dat het zo kan zijn, dan komt deze ook op de lijst. Ook als men de stof vaak gebruikt als drug, zoals bijvoorbeeld de stoffen van Ritalin. Een ander voorbeeld hiervan is 4-fluoramfetamine (4-FA). Het is een stof die qua chemische structuur erg lijkt op speed. 4-FA komt meestal als poeder, capsule of pil voor. Momenteel is de stof legaal, maar binnenkort komt er een risicoschatting met een advies over het wel of niet plaatsen op lijst 1 of 2 van de Opiumwet.

De wet legt de plaatsing op de lijsten verder uit. De wetgever heeft dat onderscheid gemaakt met het oog op de gebruiksrisico’s van de onderscheiden drugs en om een duidelijke scheiding tussen beide markten aan te brengen.[5] Voor cannabis zijn er speciale verkooppunten (coffeeshops) waar de verkoop gedoogd wordt. De gedachte hierachter is dat de gebruiker zo niet ook in aanraking komt met harddrugs. Het onderscheid is echter niet helemaal in lijn met onderzoeken naar de schadelijkheid van middelen. “Dan zouden alcohol en tabak ook direct verboden moeten worden”, vervolgt de woordvoerder van het Trimbos-instituut.

Incidenten toegenomen
Drugs kunnen wisselen van lijst. GHB stond tot april 2012 op Lijst II. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft echter besloten het middel te verplaatsen naar Lijst I. Dit komt door de toegenomen risico’s die samenhangen met GHB, waaronder schade voor de gezondheid en samenleving. Hiermee is ook de handel in GBL en 1,4-BD, beide bestanddelen voor de productie van GHB, strafbaar gesteld.  De motivatie hiervoor: “De gevolgen van een coma kunnen ernstig zijn, zoals een ongelukkige val of stikken in eigen braaksel.” Het aantal meldingen van GHB-gerelateerde incidenten is de laatste jaren toegenomen. Daarnaast is er volgens het CAM sprake van toegenomen schade voor de samenleving. “GHB intoxicatie en de hierop volgende onthoudingsverschijnselen kunnen leiden tot agressieve uitingen.”

Soms plaatst de regering enkele drugs op één van de lijsten, maar de bestanddelen ervan op de andere. Een goed voorbeeld hiervan zijn de eerder genoemde paddenstoelen. Sinds 2008 zijn deze opgenomen in de Opiumwet, op lijst II, zodra zij een hallucinogene (hallucinerende) werking hebben. Echter zijn de werkzame bestanddelen van de zogenoemde paddo’s, psilocybine en psilocine, verplaatst naar Lijst I. Truffels zijn hierin niet opgenomen. Kweeksets, waarmee je zelf paddo’s kunt kweken zijn gewoon legaal. Naar aanleiding van een aantal incidenten (waarbij paddogebruik mogelijk een rol speelde) met buitenlandse toeristen in 2006 tot 2008 in Amsterdam besloot minister Klink van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de verkoop van paddo’s per 1 december 2008 te verbieden. Het besluit sloot ook aan bij de situatie in het buitenland. In verreweg de meeste Europese landen geldt een vergelijkbaar verbod.[6]

ryosuke-hosol
Credits: Ryosuke Holos

Verslavende voedingsstoffen
Ook voedingsstoffen in eten en drinken kunnen verslavend zijn. Neem als voorbeeld cafeïne, maar ook zoetstoffen en suikers. “Cafeïne kan inderdaad verslavend zijn, maar heeft maar zeer beperkte risico’s. Die zijn niet groot genoeg om het onder de Opiumwet te brengen. Dan zou koffie ook in de Opiumwet opgenomen moeten worden” legt de woordvoerder van het Trimbos-instituut uit. “Suiker is verslavend, maar heeft geen psychoactieve werking. De Opiumwet gaat over psychoactieve stoffen. Wel is het schadelijk voor de gezondheid. Dus in die zin zou het interessant zijn om daar richtlijnen voor te ontwikkelen in de voedingsindustrie, vergelijkbaar met het te veel binnen krijgen van zout.”

“Zodra men niet weet wat de gevolgen kunnen zijn, kan het risico erg oplopen. Wij bieden gebruikers de mogelijkheid om contact te zoeken zodra er vragen zijn over bepaalde middelen. Echter gebeurt dit niet altijd”, aldus het Trimbos-instituut. Een goed voorbeeld hiervan is de situatie van Pink Floydlid Syd Barrett. Hij roerde ooit een lading geplette slaaptabletten door een pot Brylcream (haarvet). Hij gebruikte dit om zijn haar in model te  brengen, maar onder de spotlights werd het mengsel vloeibaar. Paniek onder de bezoekers, want het leek alsof Barrett’s gezicht aan het smelten was.[7] Hiermee toont hij aan dat een combinatie van middelen gevaarlijk kan zijn voor de gezondheid.

Verboden of schadelijk
In enkele landen is energiedrank alleen beschikbaar voor mensen van boven de achttien. “Vanwege de specifieke risico’s voor jongeren kan het verstandig zijn om ze 18+ te maken. Het gaat dan vooral om de grote hoeveelheden die jongeren binnen kunnen krijgen.” Een voorbeeld: een halve liter energydrink kan 160 mg cafeïne bevatten. Dit is twee koppen koffie. Als een kind dan meerdere halve liters drinkt, krijgt het veel te veel suiker en cafeïne binnen. Dit kan een negatieve invloed kan hebben op de lichamelijke ontwikkeling van een kind.

Jaap heeft, nadat hij stopte met drugs en medicijnen, een nieuwe verslaving opgebouwd. Hij drinkt gedurende de dag ruim tien koppen koffie en daarnaast nog een aantal blikjes Red Bull. “Niet gezond, dat zeker niet.” Zijn lichaam hunkert echter naar andere stoffen, waardoor hij er niet af kan blijven. “Ik val van de ene verslaving in de ander. Toch denk ik dat deze verslaving minder gevaarlijk is.” Zijn redenatie is verkeerd. Cafeïne kan hartkloppingen veroorzaken, dus ook de dood tot gevolg hebben, volgens het Voedingscentrum. Ook eet hij de hele dag door veel suiker.

wikipedia
Credits: Wikipedia

Ongevallen voorkomen
De regering kan het gebruik niet tegengaan. Ze wil echter wel een idee krijgen van de drugsmarkt. Daarom geven intituten mensen de mogelijkheid om hun drugs anoniem te laten testen. Dit gebeurt onder andere tijdens het jaarlijkse festival Amsterdam Dance Event. Niet voor niets, volgens het Trimbos-instituut.  “Gebruik van drugs, ook al zijn ze illegaal, komt voor. Om een idee te hebben wat er op die drugsmarkt gebeurt, heeft het ministerie van VWS besloten om die markt te monitoren. ” Zo weet men  wat er op de markt voorkomt en kan men ingrijpen als er zich een gevaarlijke ontwikkeling voor doet. “Als er bijvoorbeeld een gevaarlijke pil is, kunnen ze landelijk alarm slaan en zo de schade voor de (volks)gezondheid beperken (harm reduction). Deze schadebeperking is de voornaamste reden om te testen.”

De afgelopen editie van ADE kende zo’n schadelijke pil. Het ging om een nieuw soort XTC-pil, waarin een hoge dosis PMMA zit. Deze stof kan onder andere zorgen voor hartritmestoornissen en een erg verhoogde lichaamstemperatuur. Dit schreef het Algemeen Dagblad tijdens het festival. Ook hiervoor boden onder andere  het Trimbos- instituut en Jellinek, aan om drugs anoniem te testen. “Zo konden ongevallen volgens hen voorkomen worden. We hebben deze ‘Superman’-pil echter niet gevonden tijdens onze testen”, voegt het Trimbos-instituut er aan toe.

Medicijnen kunnen net zo schadelijk of verslavend werken. Dat blijkt wel uit het verhaal van Jaap. Toch vallen ze onder een andere wetgeving. doordat deze bedoeld zijn om mensen te genezen. Hoewel deze middelen algemeen geaccepteerd zijn en bij velen bij de dagelijkse routine horen, kan men dit ook als drugs beschouwen.  Voedingsstoffen zullen niet snel op de Opiumlijst komen, omdat dit geen schadelijke gevolgen heeft voor de gezondheid of samenleving. “Als ik zo terug kijk op wat ik allemaal gebruikt en gedaan heb, ben ik er niet trots op. Niet alleen heb ik mezelf teleurgesteld, maar ook mijn familie”, vertelt Jaap. De tijd terugdraaien gaat niet, maar Jaap doet er alles aan om het goed te krijgen. “Ik hoop dat ik uiteindelijk ook van mijn cafeïne- en suikerverslaving af kom. Dit leven wens ik niemand toe.”

[1] Jellinek
[2]
Naam is gefingeerd.
[3] Opiumwet.
[4] Naam is gefingeerd
[5] Lid 2.1 Opiumwet, geldend vanaf maart 2015.
[6] http://www.drugsenuitgaan.nl/hulp-en-advies/veel-gestelde-vragen/uitgebreid/?vraag=35
[7]
http://www.standaard.be/cnt/dst15012001_038

Reageer op dit artikel