Moeder zijn zonder kind

Carina, Steef en Noah

Carina’s vliezen zijn gebroken, ze heeft 9 centimeter ontsluiting. Haar man Steef staat naast het ziekenhuisbed en houdt de hand van zijn vrouw vast. Carina doet haar best om te persen. De arts spreekt steunvol: ‘’Het heeft geen haast, want jullie lieve zoontje gaat dit helaas niet overleven.’’

Voor een ouder is het een nachtmerrie, voor Carina en Steef werd het werkelijkheid. Met 23 weken en 5 dagen werd hun zoontje Noah 8 januari 2019 stilgeboren*. Een infectie in de placenta zorgde ervoor dat de bevalling veel te vroeg begon.
*Stilgeboren houdt in dat een kindje dood is geboren. Hij of zij geeft geen geluid als het ter wereld komt. Het is dus stil.

Tatoeages
Het is nog geen jaar later als Carina (30) in een koffietentje in thuisstad Almere wil praten over hem. Wanneer je Carina Harder-Kramer ziet, zou je haar omschrijven als een stoere rockchick. De mouwen van haar zwarte coltrui heeft ze zo opgestroopt dat haar beide getatoeëerde armen te zien zijn. Haar linkerarm valt direct op door de enige zichtbare naam ‘Noah’. Je ogen vallen op de twee bloemachtige vormen die Noah en zijn geboortedatum van 8 januari 2019 omhelzen. De dag dat Noah ook stierf. 

”Ik heb me nog heel lang een enorm kutwijf gevoeld omdat ik had gefaald”

Carina is slechts een van de vele honderden vrouwen die dit jaarlijks overkomt in Nederland. De laatst bekende cijfers zijn uit 2018 van de Rijksoverheid via de Volksgezondheidszorginfo: In 2018 werden 811 kinderen stilgeboren na een zwangerschap van 22 weken of langer. Dat komt neer op zo’n 2 à 3 stilgeboortes per dag.

Verlies
‘’Ouders die een pasgeboren of een volwassen kind verliezen, treuren evenzeer als degenen die een kind ertussenin verliezen’’ stelt Manu Keirse in zijn boek ‘Helpen bij verlies en verdriet’ (2003, Uitgeverij Lanoo, 24ste druk). Naast schrijver is hij emiritus hoogleraar, klinisch psycholoog en rouwspecialist. In zijn boek omschrijft hij hoe perinatale sterfte (sterven rondom de geboorte) iets weg heeft van een non-event: ‘Men moet namelijk rouwen over iemand die men nauwelijks kon leren kennen.’

Keirse in zijn boek: ‘Het sterven van een baby heeft niet alleen de betekenis van verlies van een geliefd persoon. Er is meer in het geding. Bij een stilgeboorte verliest de moeder een deel van zichzelf. Het kind is immers een mengsel van liefde en zelfliefde. In het sterven verliest men eigen verwachtingen, plannen en vaak zelfrespect. Daarom is het belangrijk dat veel ouders zorg en aandacht ervaren van hulpverleners en naasten. Zo kunnen hulpverleners de ouders aanmoedigen hun kind te zien en aan te raken.’’ Verder stelt Keirse dat het belangrijk ik om de ouders tijd te gunnen. Het is niet goed om afscheid te haasten.’

Noah met zijn ouders

Kutwijf
Carina’s gevoel kwam overheen met de beschrijving van Keirse: ‘’Vanaf het moment dat mijn vliezen braken, tot aan Noah’s geboorte, heb ik alleen maar gedacht: Wat een kutleven heb ik. Waarom moet dit ons overkomen? Dit hoor je altijd bij een ander gebeuren, waarom wij? Ik bleef maar zeggen: ‘’Het spijt me zo ontzettend veel! Ik heb me nog heel lang een enorm kutwijf gevoeld omdat ik had gefaald.’’

Carina sloot zich anderhalve maand thuis op na 10 januari, de dag van het afscheid. ‘’Ik kon niks en wilde niks meer op dat moment. Het enige wat ik nog van mijn zoontje had was een urntje en driehonderd foto’s die we na de bevalling hebben gemaakt. Zo hadden we nog enige vorm van herinnering.’’

Vlindermama
Jeanette de Kruijk (62) maakte hetzelfde mee. 22 jaar geleden verloor zij haar dochter Fleurtje in de 29ste week van haar zwangerschap. Het heeft haar jaren geduurd om vertrouwen terug te krijgen in haarzelf en haar lijf. ‘’Ik had mijn dochter niet kunnen redden en ik had het gevoel dat ik niet begrepen werd.’’ 

Ze besloot daarom recentelijk een praktijk op te richten genaamd ‘Vlindermama’. Via deze manier wil ze steun bieden aan moeders die een kindje hebben verloren tijdens of na de zwangerschap. Volgens Jeanette valt er namelijk nog heel veel te halen in de manier waarop mensen denken over de stilgeboorte van een kindje en hoe zwaar het voor de ouders is. ‘’Het is lang een taboe gebleven en is omdat het zo pijnlijk is, een onderwerp waar mensen het liever niet over hebben. Ik wil met mijn ervaringsdeskundigheid moeders bijstaan in hun verlies en in het omgaan met rouw en verdriet.’’

Jeanette bekijkt in haar Vlindermama-praktijk een foto van Fleurtje. De foto draagt ze al 22 jaar in haar handtas, in haar paspoort. De witte scheurtjes en randjes verraden dat het de waarheid is

Win-win
Carina vond het moeilijk om te rouwen. Steef, haar familie en vrienden steunden haar ontzettend maar het onbeschrijfelijk vreselijke gevoel bleef. Ze vond het ook moeilijk dat ze nergens een soort geluid of beeld vond waar ze zich aan kon relateren. ‘’Met social media probeer je je af te leiden, maar je ziet alleen maar perfecte beelden van iedereen. Dat vond ik irritant en niet kloppen. Het leven bestaat namelijk niet alleen maar uit Bali-vakanties, grappige kattenfilmpjes en bruiloften van BN’ers.’’

Ze besloot het verdriet van haar af te schrijven. Op haar Instagram plaatste ze ‘wel elke dag een foto met een ellenlange tekst over hoe rot ze zich voelde’. Binnen twee maanden had Carina op haar Instagram ruim duizend volgers erbij: allerlei lotgenoten die haar lieten weten ‘hoe fijn het was om haar berichten te lezen’. ‘’Het hielp ze om te merken dat ik ook stilgeboren kindjes wilde erkennen als een kindje waar je van mag houden. Toen werd het een soort van win-win. Ik was mijn ei kwijt, ik kon Noah laten zien en ik hielp onbekenden ermee. Hier ga ik mee door, dacht ik.’’

”Het leven bestaat niet alleen maar uit Bali-vakanties, grappige kattenfilmpjes en bruiloften van BN’ers”

Basisregistratie
Dat je stilgeboren kindje niet wordt erkend, was een herkenbaar gevoel voor veel mensen die dit is overkomen. Sinds 4 februari 2019 kunnen ouders door een wetswijziging in het Besluit Basisregistratie Personen hun stilgeboren kind (met terugwerkende kracht) laten registreren. ‘Voorheen kregen zij geen geboorteakte maar een ‘akte van levenloos geboren kind’, schreef De Volkskrant op die dag. Een jaar later op 1 februari 2020 liet NRC weten dat er al ‘ruim 12.000 kinderen waren geregistreerd’. Het kabinet had oorspronkelijk 550 registraties verwacht.

Ook het AD schonk aandacht met een extra groot interview met meerdere ouders die stilgeboren kinderen hadden. In het artikel kwam ook Jeannette Rietberg voor. Zij is medeoprichtster van ‘Stille Levens’ (een online kenniscentrum over babysterfte) en mede-initiatiefneemster om de registratiewet aan te passen. ‘’Dit moest gebeuren. Het voelde voor veel ouders incompleet: ook als een kindje na de bevalling niet ademt, hoort het bij jou en je gezin en dan is het vreemd dat je zoontje of dochtertje niet geregistreerd staat in de BRP’’, vertelde Rietberg aan het AD.

Hechten
Jeanette van Vlindermama vindt het goed dat er zoveel aandacht voor is gekomen. Dat was vroeger wel anders. Vijftig jaar geleden was het zelfs normaal dat een kindje werd weggehaald na de bevalling. De artsen dachten namelijk dat de moeder anders te gehecht zou raken aan het kindje. ‘’Absurde gedacht natuurlijk, zegt Jeanette, ‘’De moeder heeft maandenlang het kindje levend in haar buik gevoeld. Het is al veel verder dan gehecht.’’ Zelf registreerde ze dochter Fleurtje meteen na de wetswijziging. ‘’Nu staan er gewoon twee kinderen achter mijn naam, zoals het hoort. Mijn zoon van inmiddels 21 jaar en mijn dochter die 22 had moeten zijn.’’

Carina en Steef registreerden 23 december 2019 Noah, toen ze drie jaar samen waren. Eind vorig jaar werd Carina door Linda.nl geïnterviewd. Het artikel gebruikte de gezinsfoto van Noah met zijn ouders in het ziekenhuisbed. Een foto waarvan Carina dankbaar is dat ze ‘m heeft. Het leverde veel reacties op. ‘’Binnen no-time kreeg ik er drieduizend volgers bij’’, vertelt Carina. Inmiddels heeft haar Instagram-pagina bijna 6000 volgers waar ze elke dag gemiddeld tientallen persoonlijke berichten ontvangt van lotgenoten. 

‘Vieze foto’
Wel is er ook een keerzijde aan de social media. Zo waren er tientallen reacties onder haar Linda-artikel met ‘Bah, wat een vieze foto’ en ‘Mijn maag draait om bij het zien van deze foto’. De reacties waren volgens Carina niet geheel onverwacht omdat ‘er altijd mensen zijn die vuil praten’, maar het deed haar daarom niet minder pijn: ‘’Het bloed kwam onder mijn nagels vandaan. Het is wel mijn kindje. En ik vind dat elk kindje gezien mag worden. Of het nou leeft of niet.’’ 

Wat opvalt, is dat Carina over Noah praat in tegenwoordige tijd. Met trots vertelt ze over zijn neusje en hoe dat er precies zo uitziet als die van haar en haar oma. Ze scrolt door haar galerij en toont met een glimlach Noahs foto’s. Ze praat over hem alsof hij levend is. Alsof ze hem over een uurtje ophaalt bij het kinderdagverblijf. Zelf is ze zich daar ook bewust van: ‘’Ik ben heel erg verdrietig, maar tegelijkertijd ben ik ook heel erg trots. Noah is namelijk mijn zoontje en heeft mij voor het eerst moeder gemaakt. Alleen het kloterige aan het verhaal is, is dat hij er niet is. Ik ben een moeder zonder kind.’’

”Het kloterige aan het verhaal is, is dat hij er niet is. Ik ben een moeder zonder kind”

Aandachttrekkerij 
De blogs die Carina schrijft voor andere platforms en haar eigen Instagram zijn volgens haar niet bedoeld als aandachttrekkerij. ‘’Het is meer bedoeld als bewustwording. Ik hoor namelijk ontzettend veel nare dingen die mij als moeder ontzettend raken. Uitspraken als: ‘Carina, je wordt vast wel weer de oude.’ Ik word nooit meer de oude, er zit namelijk een gapend leeg gat in mijn hart dat Noah heet. Het wordt ooit een litteken, maar het zal nooit weggaan.’’

Auteur Christine Geerinck-Vercammen beschrijft in haar boek ‘Stille baby’s’ (2009, Uitgeverij Archipel, vierde druk) het gevoel dat Carina heeft. Zij promoveerde in 1998 aan de Universiteit van Leiden onder andere op het rouwproces bij stilgeboorte. Ze beschrijft: ‘Vaak zeggen ouders na verloop van tijd: ‘Ik zou zo graag willen dat ikzelf en alles om me heen weer zoals vroeger was.’ Dat kan niet. De moeder en de vader zelf, hun diepste wezen, is veranderd door wat er gebeurd is, en het leven zonder hun baby zal nooit meer hetzelfde zijn zoals voorheen.’

Noah met zijn moeder

Het Sterrenboekje
Carina verdient geen geld aan haar Instagram. ‘’Dat zou ik ook niet willen omdat het ik het raar vind om te verdienen aan het verhaal over mijn levenloos geboren kindje.’’ Het enige geld dat Carina ontvangt zijn donaties voor ‘Stichting Het Sterrenboekje’ dat ze in mei 2019 is gestart. Een adresboekje met namen en geboortedagen van stilgeboren kindjes. De teller staat inmiddels op ruim 1450 namen. Op de geboortedag van een stilgeboren kindje ontvangen de ouders een liefdevolle attentie met daarin gepersonaliseerde dingen, gedichtjes en jaardag gerelateerde items. De komende maand april staan er 112 kindjes op de agenda.

Jeanette vindt het ronduit ‘geweldig’ waar Het Sterrenboekje voor staat: ‘’Ik weet zelf dat ik het heel erg waardeerde als een enkeling in mijn omgeving aan ons dacht en iets stuurde op Fleurtje haar jaardag. Zeker gezien het feit dat er niet echt bij stilgestaan werd door anderen.’’ Jeanette heeft Fleurtje echter niet ingeschreven bij Het Sterrenboekje. ‘’Ik heb liever dat ze het geld en de energie steken in een moeder die de steun harder nodig heeft dan ik. Wel wil ik benadrukken dat ik het een prachtig initiatief vind van Carina.’’

Urntje 
Carina heeft naast haar tatoeage en gegraveerde armbandjes ook een speciaal plekje voor haar zoontje: ‘’Noah heeft een vast plekje in ons huis. Ook als we gaan slapen, gaat hij mee in zijn urntje.’’ Als het kon, zou Carina hem overal mee naartoe nemen. ‘’Wanneer we op vakantie gaan, gaat Noah uit logeren bij mijn moeder. Het is een fijn gevoel en een voorzorgsmaatregel. Ik ben als de dood dat er wordt ingebroken en dat Noah wordt meegenomen.’’

”Wanneer we op vakantie gaan, gaat Noah uit logeren bij mijn moeder”

‘’Ja, ik doe veel voor hem, maar ik weet dat Noah er ook om zou lachen. En ja het is ook raar om te zeggen dat hij om bepaalde dingen zou lachen, want hij heeft nooit gelachen.’’ Carina legt uit dat dat het fijne is van fantasie en dromen. Op die manier blijft hij levend voor haar en groeit hij in haar hoofd door. Carina hoopt ooit ‘een gezond, levend kind op de wereld te zetten’. ‘’Niet als vervanging van Noah, maar als een broertje of zusje voor hem. Ik kan me niet voorstellen dat er ooit een dag gaat zijn, waarbij ik niet aan Noah zou denken. En dat wil ik ook niet.’’ 

Noah

Reageer op dit artikel