Opmerkelijke rechtszaken op een rijtje

Vonnissen zijn vrijwel zonder uitzondering degelijk en nogal saai om te lezen. Soms is een uitspraak echter opmerkelijk vanwege het onderwerp, of vanwege de uitspraken of de opstelling van de rechter. Advocaat Hidde Reitsma bespreekt de meest opmerkelijke rechtszaken en vonnissen die hij is tegengekomen.

Op 5 februari 2018 ging de behandeling van de strafzaak tegen Willem Holleeder van start bij de rechtbank Amsterdam. Holleeder wordt verdacht van vijf moorden, één geval van doodslag, één poging tot moord, één poging tot doodslag en deelname aan een criminele organisatie. Heel Nederland wacht de uitspraak af.

Sommige rechtszaken zijn bekend vanwege de misdaad of de bekendheid van de persoon. Gelukkig zijn niet alle rechtszaken zo serieus. Mensen worden ook wel eens om vrij aparte redenen voor de rechter gedaagd. Advocaat Hidde Reitsma vertelt hier meer over.

Zaak 1:

Een supermarktmedewerkster neemt na werktijd, in het magazijn van de supermarkt, een hapje uit een donut. De donut behoort tot een grote partij donuts die na afloop van de werkdag zou worden weggegooid, omdat de houdbaarheidsdatum was verstreken. Volgens de supermarkt kan het gedrag van de werkneemster niet door de beugel en de werkneemster wordt op staande voet ontslagen. De kantonrechter oordeelt dat het ontslag op staande voet onterecht is. Volgens de kantonrechter doen zich namelijk persoonlijke omstandigheden voor waardoor geen sprake is van een ‘dringende reden’ volgens de wet. De werkneemster is 17 jaar in dienst, zij is door het ontslag aangewezen op een bijstandsuitkering en zij is een alleenstaande ouder. Deze omstandigheden maken dat het ontslag op staande voet in dit geval te ingrijpend is. Het ontslag op staande voet wordt dan ook vernietigd door de kantonrechter.[1]

“De kantonrechter was van mening dat de werkneemster wel op grove wijze haar verplichtingen uit de arbeidsovereenkomst heeft geschonden, door een hap uit de donut te nemen”, vertelt Reitsma. “In het huishoudelijk reglement van de supermarkt zijn namelijk regels opgenomen over (onder meer) eten en drinken op de werkvloer en diefstal. De werkneemster was bekend met het strikte beleid van de supermarkt en had eerder al waarschuwingen ontvangen. De arbeidsovereenkomst werd om die reden ontbonden op grond van ernstig verwijtbaar handelen, zonder rekening te houden met de opzegtermijn.”

“Opvallend is dat de supermarkt alsnog een transitievergoeding diende te betalen aan de werkneemster”, zegt hij lacherig. “Dat is een ontslagvergoeding waar een werknemer – wettelijk – recht op heeft na minimaal 2 jaar in dienst. De kantonrechter meende dat het in dit geval – vanwege de persoonlijke omstandigheden en de gevolgen van het ontslag – onredelijk zou zijn als de werkneemster geen transitievergoeding zou krijgen. Daarom kreeg zij een transitievergoeding toegekend voor 50%.”

Zaak 2:

In deze opmerkelijke zaak staat een verpleegkundige een psychiatrische patiënte toe een glas wijn te drinken tijdens een wandeling buiten de gesloten inrichting. De patiënte is gedwongen opgenomen en heeft alcohol- en medicatieproblemen. Enkele dagen later loopt de patiënte weg tijdens een wandeling en wordt zij in beschonken toestand aangetroffen. [2]

De werkgever (de psychiatrische zorginstelling) verzoekt ontbinding van de arbeidsovereenkomst vanwege verwijtbaar handelen en/of een verstoorde arbeidsverhouding. De kantonrechter wijst het ontbindingsverzoek af, waarna de werkgever hoger beroep instelt.

“De vraag die zich voordoet, is of de verpleegkundige bewust in strijd heeft gehandeld met de geldende regels door de patiënte alcohol te laten drinken en dit niet te rapporteren”, legt Reitsma uit. “De werkgever beaamt dat de verpleegkundige bekend was met het probleem van de patiënte. De behandelend psychiaters hadden afgeraden de patiënte alcohol te gunnen. Het Hof oordeelde dat de verpleegkundige niet onzorgvuldig heeft gehandeld. In het medisch dossier van de patiënte stond wel vermeld dat alcoholgebruik een gevaar opleverde, maar de verpleegkundige was niet bekend met het dossier. In het behandelplan – waar de verpleegkundige wel inzicht in had – stond niet vermeld dat alcoholgebruik verboden was.”

“Volgens het Hof is het nuttigen van één glas wijn in een gecontroleerde omgeving niet in strijd met de geldende regels of de behandelwijze. Daarnaast kan niet (volledig) aan de verpleegkundige worden verweten dat de patiënte enkele dagen later wegloopt en dronken wordt. De verpleegkundige heeft dus niet verwijtbaar gehandeld volgens het Hof, maar had het incident wel moeten melden. Van een verstoorde arbeidsverhouding was geen sprake. Kortom, het incident leverde volgens het Hof géén ontslaggrond op. Dus de arbeidsovereenkomst gaat ‘gewoon’ verder.”

Zaak 3:

In deze zaak waren diverse bedrijven ontevreden over de door hen ingehuurde Sint en Pieten. De Sint en Pieten deden uitspraken over ‘sexy meisjes’ en een andere Piet gaf aan pas nieuw te zijn. Ook werd een huilend meisje genegeerd in plaats van getroost en werden de kinderen aangespoord om hard met snoepgoed te strooien. Sint was volgens de aanwezigen bovendien dominant aanwezig, kwam te streng over en was kortaf tegen de kinderen. Toppunt was dat een vader naar voren werd geroepen en in de zak werd gestopt. De bedrijven vonden dat de Sint en Pieten niet goed hebben gepresteerd en weigeren te betalen.

De kantonrechter vindt echter dat de acteurs van Sinterklaas-Verhuur bij de invulling van hun rollen een ruime mate van (artistieke) vrijheid toekomt. Cruciaal is dat zij zich hebben ingespand om als redelijk bekwaam acteur een voor de kinderen herkenbare Sinterklaas en Zwarte Piet te vertolken. Belangrijk daarbij is dat de geloofwaardigheid van Sinterklaas en Zwarte Piet goed overkomt. Dat de één daarbij de voorkeur geeft aan de vertolking van Bram van der Vlugt en de andere aan die van de vader van Toon Hermans doet daaraan niet af. Dat is een kwestie van smaak, aldus de rechter.[3]

“Het staat Sinterklaas soms vrij om de kinderen aan te sporen gezagsondermijnende dingen te doen die ze thuis niet mogen, zoals het strooien en gooien met snoep”, gaat Reitsma verder. “In dat kader past – daargelaten of de desbetreffende scène een cultureel hoogtepunt was – volgens de rechter heel goed dat een stoute vader in de zak van Sinterklaas wordt gestopt.”

“Dat is volgens de rechter anders wanneer deze acties echt gevaarlijk zijn of wanneer het contract van partijen dat verbiedt. In dit geval was er geen gevaar en verbood het contract het gedrag niet. De opdrachtgever moest de Sint dus gewoon betalen.”

Zaak 4:

De Groningse studentenvereniging Vindicat kwam dit jaar verschillende malen negatief in het nieuws. De beurzen van bestuursleden werden als gevolg daarvan ingetrokken. Ook een studentenvereniging in Maastricht kon rekenen op een maatregel: er werd een boete opgelegd van 8.000 euro wegens overschrijding van verschillende gedragsnormen. Verder moest Vindicatlid Wouter B. Op 9 november 2018 voor de rechter verschijnen. Hij stond tijdens een ontgroening in 2016 met een van zijn voeten op de slaap van een aspirant-lid. Dit gebeurde op een betonnen vloer in de kelders van het verenigingsgebouw aan de Grote Markt in Groningen tijdens de introductieperiode (augustus 2016). Het slachtoffer liep daarbij ernstige hersenschade op. De rechter veroordeelde hem tot een taakstraf van 240 uur en een maand voorwaardelijke celstraf. Daarnaast moest hij een schadevergoeding van 5.000 euro betalen aan het slachtoffer. Wouter B. heeft aangegeven in hoger beroep te gaan.

Vlak na de rechtszaak werd ook bekend dat de Universiteit Utrecht en de Hogeschool Utrecht per direct de subsidie voor het vrouwencorps UVSV en de beurzen van haar zes fulltime bestuursleden opschorten. Er zou sprake zijn van een vijftal incidenten tijdens ontgroeningen bij UVSV die aan het licht kwamen door een undercover programma van Rambam. Zo zegt een aspirant-lid tegenover Rambam dat haar astmamedicijnen zijn afgepakt. Een ander geeft aan in het gezicht te zijn gespuugd.[4]

“De verwachting was dat-ie het niet zou doen”, vertelt Reitsma. “Het zou opnieuw veel publiciteit genereren waar je als verdachte niet op zit te wachten. Bovendien: een dag cel en een werkstraf van 240 uur is niet een heel zware straf voor zware mishandeling. Maar hij ging wel in hoger beroep.”

Zaak 5:

In 2011 werd van de Engelse fotograaf David Slater een van zijn camera’s ‘gejat’ door een kuifmakaak, terwijl de fotograaf op Sulawesi aan het werk was. Deze kuifmakaak maakte wat selfies en maakte een foto van de fotograaf.

Wikimedia (onderdeel van Wikipedia) publiceerde de foto, zodat iedereen deze gratis kon gebruiken. Volgens Wikipedia drukte de aap op de ontspanknop, waardoor de aap het auteursrecht heeft en niet de fotograaf. En aangezien apen geen auteursrecht kunnen hebben, valt de foto in het publiek domein. Daarop spande de fotograaf in 2014 een rechtszaak aan. Volgens de US Copyright Office kan er echter geen auteursrecht rusten op een door een aap gemaakte selfie. In 2015 startte PETA echter een rechtszaak tegen Slater. Dierenrechtenorganisatie PETA vindt namelijk, ongeacht de uitspraak van US Copyright Office, dat apen wel auteursrecht kunnen hebben en dat Slater al zijn inkomsten die hij in de eerste jaren nog binnensleepte met de foto’s, aan de apen af moet staan. Een lagere rechter in de Verenigde Staten besloot eerder al dat apen geen auteursrecht kunnen hebben. Ook daar liet PETA het niet bij zitten en procedeerde verder. Slater en PETA treffen uiteindelijk een schikking. Slater blijft ‘auteursrechthebbende’ van de foto, als hij maar 25% van zijn toekomstige inkomsten voor de foto’s aan PETA afstaat.[5]

“In dit geval is het maar goed dat het bij een schikking is gebleven”, grapt Reitsma. “Dit is natuurlijk een eindeloze discussie, maar met de schikking is een nieuwe rechtszaak van de baan.”

Zaak 6:

De Haagse Maria Montessorischool gaat in hoger beroep in de zaak rondom een gemiste schoolfoto. De school kreeg een schadevergoeding opgelegd nadat een leerling, die het Offerfeest bijwoonde, de schoolfoto moest missen. De kinderen van de vrouw waren tijdens deze islamitische feestdag niet op school. Juist op deze dag kwam de schoolfotograaf langs. De rechter oordeelde deze zomer dat de school hiermee onderscheid heeft gemaakt tussen leerlingen en dat mag niet volgens de Wet ‘gelijke behandeling’. De vrouw had een schadevergoeding van 10.000 euro geëist, maar dat ging de rechtbank te ver.[6]

De school gaf tijdens de zitting aan dat de leerlingen een alternatief is geboden en dat de schoolfotograaf op een latere datum is teruggekomen op de school om de resterende leerlingen op de foto te zetten. Voor het maken van klassenfoto’s was dit te laat en dat verklaart volgens de rechtbank de schadevergoeding van 500 euro.

“Eerder kreeg de moeder van de  twee meisjes door de kantonrechter een schadevergoeding toegekend van 500 euro”, vertelt Reitsma, “Maar het gerechtshof heeft die uitspraak in hoger beroep vernietigd. Volgens het hof heeft de school er alles aan gedaan om het mislopen van de fotograaf te compenseren.”

“Het bleek dat het juist de bedoeling van de school was om de fotograaf na het Offerfeest te laten komen. Dat feest bleek in 2015 een dag later te beginnen dan de school aanvankelijk dacht. Dat werd pas kort tevoren ontdekt, waardoor het bezoek van de schoolfotograaf niet meer kon worden verzet. De school bood vervolgens alternatieve mogelijkheden aan voor islamitische leerlingen die die dag vrij hadden. Zo kwam de fotograaf een uur vroeger, om 8 uur ’s morgens. Meerdere islamitische ouders maakten van die gelegenheid gebruik om hun kinderen alvast op de foto te laten zetten.”

“Daarnaast maakte de adjunct-directeur van de school, zelf ook klassenfoto’s op een andere dag. Daarop stonden alle kinderen. Die klassenfoto’s werden gratis ter beschikking gesteld. De schoolfotograaf maakte bovendien op een andere dag nog individuele foto’s van de zusjes.”

“Het hof vond dat de school daarmee voldoende maatregelen heeft genomen om de ‘onbedoeld ongelukkige uitkomst van de planning’ te compenseren. De Maria Montessorischool heeft de zusjes daarom niet gediscrimineerd”, eindigt Reitsma.


[1] https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBNHO:2017:2592

[2] https://www.recht.nl/nieuws/arbeidsrecht/160802/verpleegkundige-gunt-alcoholist-patient-glas-wijn-moet-ontslag-volgen/

[3] https://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBGRO:2007:BB7405

[4] https://www.nrc.nl/nieuws/2018/11/22/vindicat-lid-in-hoger-beroep-veroordeeld-tot-1-000-euro-boete-a2756178

[5] https://www.nrc.nl/nieuws/2017/09/12/juristen-kuifmakaak-kan-niets-bezitten-dus-selfie-is-van-niemand-12965612-a1573202

[6] https://www.uitspraken.nl/uitsprakenzoeken

Reageer op dit artikel