Steeds vaker gezichtstatoeages bij jongeren: denken ze genoeg na over de gevolgen?

Prikkeldraad op het voorhoofd, een tekst onder de ogen of een roos op de wang: het is steeds vaker in het straatbeeld te vinden. Nu beroemdheden zich vaker wagen aan gezichtstatoeages zijn er ook meer jongeren die de stap zetten en er eentje laten zetten, stelde De Telegraaf onlangs. Maar hoe ingrijpend is zo’n zichtbare tatoeage en zien jongeren de mogelijke gevolgen hiervan in? 

Om 7 uur ‘s avonds is er niemand meer op straat te vinden in het kleine Brabantse dorpje Sint Willebrord. Aan de Pastoor Bastiaansensingel 1 brandt er tussen de rijtjeshuisjes in één pand nog licht: bij de tattooshop Inkt to Art. Van buiten bijna weggestopt tussen de bomen in de tuin in de huizen ernaast, maar vanbinnen verassend ruim met een zithoek, een balie en natuurlijk tatoeëerstoelen. De muren hangen vol met kunstwerken en foto’s. Er hangt een relaxte, ontspannen sfeer met een vleugje jeugdigheid, mede door de harde hiphop muziek die op de achtergrond wordt afgespeeld. En dat laatste is niet raar. Eigenaar van Inkt to Art is de pas 23-jarige Jasper Rosman. Zeven jaar geleden de jongste professionele tatoeëerder van Nederland. ‘We mogen geen handen meer geven, dat zal geen verassing meer zijn’, zegt hij terwijl hij een stoel aan de andere kant van de tafel klaarzet. ‘Ga hier maar zitten, dan zet ik de muziek wat zachter.’ De shop straalt het gevoel van een huiskamer uit. Ook Jasper zit er rustig bij in een casual zwarte hoodie, donkere lange broek met een paar sneakers eronder. Bij hem is er geen gebrek aan zichtbare tatoeages. Hij heeft een anker op zijn linkerwang, letters en een roos op zijn handen en in zijn nek en de contouren van een vrouwengezicht in zijn hals. Nadat hij zijn collega Kevin, zonder enige tatoeages in zijn nek of in zijn gezicht, heeft gevraagd om erbij te komen zitten begint hij het verhaal achter zijn uiterlijk te vertellen. 

Leuk, zet het er maar op!

‘Ik was zelf vrij jong toen ik de tatoeages in mijn gezicht en nek liet zetten’, vertelt Jasper, terwijl hij naar zijn tatoeages wijst. ‘Ze zaten er eigenlijk allemaal al voordat ik twintig werd. Het anker op mijn linkerwang heb ik laten zetten toen ik negentien was. De roos in mijn nek en het gezicht in mijn hals kwamen daar nog net voor. En de tattoos die ik op mijn handen heb staan, heb al laten zetten toen ik een jaar of zeventien was.’ Toen hij deze tatoeages liet zetten was hij zelf al actief als tatoeëerder. Naar eigen zeggen heeft hij ook nooit de ambitie gehad om iets anders te doen dan dit. ‘Dus daarom dacht ik: Waarom zou ik het niet doen? Ik ben mijn eigen baas. Ik hoef niet bang te zijn dat iemand me gaat ontslaan. Niets realiserend dat het ook voor mij als jonge tatoeëerder en voor mijn omgeving gevolgen zou gaan hebben.’ 

Het nemen van tatoeages op zijn gezicht en nek was een keuze die hij zelf maakte. Helemaal zelf. Van tevoren had hij niet aan mijn ouders verteld dat hij dit ging doen. Dat deed hij bewust niet. ‘Ik denk dat er maar weinig ouders zijn die tegen hun kinderen zouden zeggen van: nou, ga maar naar de tattooshop en laat hem maar zetten! Zeker niet op de leeftijd die ik toen had. En ik zal toegeven: het was ook absoluut geen doordachte keuze van mijn kant. Ik vond een roos in mijn nek en een anker op mijn wang gewoon leuk en ik dacht: zet het er maar op. Een impulsieve keuze. Het was iets wat ik op een avond had bedacht en diezelfde avond belde ik mijn maat op voor een afspraak’, vertelt hij rustig. In tegenstelling tot de ondoordachtheid van het nemen van de tatoeage heeft hij het laatste punt wel verstandig benaderd. Bij het nemen van de tatoeage was voor hem één ding ontzettend belangrijk. Niet zomaar elke tatoeëerder mocht aan zijn gezicht komen. Het moest door een bekende gezet worden. Iemand die hij vertrouwde en van wie hij wist dat hij het niet zou verpesten. Dat is op die jonge leeftijd voor hem een belangrijke overweging geweest. ‘Ik heb ze inderdaad laten zetten door een maatje van mij. Niet zo van: nou, die zie ik toch nooit meer terug. Dat is een risico dat je loopt als je het door een onbekende zou laten doen. Dat wilde ik niet. Het blijft toch je gezicht.’ 

“Het was absoluut geen doordachte keuze van mijn kant”

Het was het moment dat de tatoeage gezet was en Jasper in de auto op weg terug naar huis zat dat het besef ineens binnenkwam. Nu was het echt. Het zit erop en het komt er niet meer vanaf. ‘Ik kreeg ineens spijt, want ik moest mijn ouders hiermee gaan confronteren’, zegt hij met een bedrukt gezicht. ‘Dat was wel zo’n moment dat ik dacht: misschien had ik dit beter niet kunnen doen.’ Om het zo soepel mogelijk te laten verlopen had hij voor zijn moeder in ieder geval een plan bedacht. ‘Ik heb ik mijn moeder omgekocht met een cadeaubon en dat lukte aardig. Toen bedaarde ze al een beetje. Maar mijn vader trapte daar niet in. Die was echt kwaad. Niet alleen op mij, maar ook op de maat van mij. Die heeft ook wel echt de wind van voren gehad.’ Hij was van mening dat hij Jasper hiervoor had moeten behoeden, ook omdat hij een stuk ouder was dan hem. ‘Hij had de verantwoordelijke in de situatie moeten zijn, volgens hem. Dat nam hij hem wel echt kwalijk. Nu nog steeds zou mijn vader zelf betalen om hem van mijn gezicht af te laten halen en hoor ik nog geregeld: Domme lul, waarom heb je dat nou gedaan!’

Kantelpunt 

Het was een snelle beslissing die Jasper maakte op een jonge leeftijd die grote gevolgen zou hebben voor hem en zijn directe omgeving. En hier zit direct het probleem. Jongeren en jongvolwassenen maken de keuze om een tatoeage op het gezicht of in de nek te nemen en denken niet na over de mogelijke gevolgen die het zou kunnen hebben in de toekomst. Dat vindt ook Bas van Stokkom. Hij is socioloog en filosoof, en is als onderzoeker verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. ‘Het draait op dat moment allemaal om het te laten zien aan je vrienden, om stoer te doen en te stijgen in de pikorde’, legt hij uit. ‘Hierbij denken jongeren niet altijd na over feit dat het later in je leven tegen je kan keren, zoals bij het vinden van een carrière. De jongerencultuur van de laatste jaren is er een de gebaseerd is op ervaringen en belevenissen, en het opzoeken en aftasten van grenzen. Burgerlijke waarde heeft hierbij weinig betekenis meer.’ 

Hij praat over een ontwikkeling die al zo’n veertig jaar terug in de jaren ’80 in gang is gezet. Waarbij burgerlijke waarden minder belangrijk werden en het masculinisme de kop opstak. Een mannelijke attitude werd een streven. Stoer doen, een sterke indruk achter laten en een krijger zijn. Een strijder. Het gaat om vergelding, laten zien dat je terug zal slaan als je bedreigd wordt. Het is een gesymboliseerd beeld dat is gevormd door films en de media. En daar horen tatoeages ook bij. Die maken ook onderdeel uit van die kanteling.’ Volgens hem is dit ook bij jongeren te zien. Je ziet dat tatoeages steeds normaler worden onder jongvolwassenen en dat ze op zoek gaan naar extremen, zoals erg zichtbare tatoeages op bijvoorbeeld het gezicht. Het is raar dat jongeren iets wat heel lang een negatieve lading had nu als een soort geuzenetiket gebruiken. Iets wat zich afkeert tegen de burgerlijke waarden.’ 

Grote gevolgen

Maar wat zijn de gevolgen voor Jasper geweest? Doordat hij die tatoeages in zijn gezicht en in zijn nek heeft staan, heeft hij constant te maken met vooroordelen. Het is het eerste wat mensen van hem zien en daardoor is de eerste indruk altijd een uitdaging. Wat denken mensen van me? Gaan ze me wel accepteren? Dat zijn volgens hem dingen waar je niet over nadenkt als tiener. Na een diepe zucht komt hij met een waslijst van ervaringen. ‘Ik kan genoeg voorbeelden noemen’, begint hij op zijn vertrouwde rustige toon. ‘Als ik in een winkel vijf euro op de balie leg, gaat die altijd door een scanner heen, terwijl dat bij de personen voor mij niet gebeurd. En laatst, toen ik in een dierenwinkel was, werd ik de gehele tijd achtervolgd door de werknemers. Tot het moment dat ik er zelf moe van werd en maar weg ging. Die mensen waren ervan overtuigd dat ik iets zou gaan stelen, wat absoluut de grootste onzin is. Daarbij komt dat ik als ik uit wil gaan in Breda, ik welgeteld één café binnenkom, De Kapitein. Bij de rest mag ik niet naar binnen omdat ik een tattoo in mijn gezicht heb. Ik word gewoon geweigerd.’ De reden is dat de café-eigenaren bang zijn dat anderen geïntimideerd raken en er zo ruzie ontstaat. Hij is naar eigen zeggen de laatste ‘die iemand voor zijn bek slaat’. ‘Als ze gewoon met me zouden praten, zouden ze dat ook weten. Ik ben van mening dat juist mensen met zichtbare tatoeages minder snel oordelen en meer openminded zijn, omdat ze sneller beoordeeld worden.’

“Als ik in een winkel vijf euro op de balie leg, gaat die altijd door een scanner heen”

Zelf is hij er ondertussen aan gewend, maar hij maakt zich nog geregeld zorgen om de mensen om hem heen die er minder aan kunnen wennen. Natuurlijk zijn ouders, maar ook zijn vriendin Karlann. ‘Ook iets waar ik niet aan dacht toen ik de tatoeages liet zetten was het feit dat ik het ooit aan mijn schoonouders moest laten zien’, vertelt hij terwijl hij in richting van zijn vriendin kijkt, rechtsachter ons op de zitbank. ‘Wat vonden jouw ouders?’ ‘Nou’, antwoordt ze terug. ‘Ze schrokken eerst wel, maar dat was één keer en daarna niet meer.’ Vervolgens vertelt ze over een ervaring die ze samen met Jasper had in een café in Zevenbergen. ‘Laatst gingen we naar een cafeetje in Zevenbergen en bij binnenkomst werd Jasper van alle kanten aangestaard. En toen ik uit de wc kwam, hoorde ik twee jongens over hem praten. En toen heb ik er wel wat van gezegd. Van dat geroddel achter iemands rug om houd ik niet van. Zeg het dan meteen in iemands gezicht.’ ‘Dit is dus een perfect voorbeeld’, vult Jasper aan. Hij laat een korte stilte vallen. ‘Ik maak heel snel vrienden met iedereen en maak nooit problemen, maar als je niet met me komt praten kan je dat niet weten. Je moet hier als persoon wel echt tegenkunnen. Je moet sterk in je schoenen staan en een dikke huid hebben. Anders raad ik het niet aan om zo’n tatoeage te zetten.’

Verantwoordelijkheid 

Bij het nemen van een gezichtstatoeage ligt de verantwoordelijkheid natuurlijk bij degene die de keuze maakt, maar ook zeker bij de tatoeëerder. Wettelijk gezien mogen kinderen boven de 16 jaar zelf beslissen of ze een tatoeage willen laten zetten. Met toestemming van de ouders mag het zelf al vanaf 12 jaar. Daarbij moeten de ouders bij de behandeling aanwezig zijn. Maar als het gaat om tatoeages op het hoofd, de hals, de polsen of handen, tepels bij meisjes of genitaliën, mag het niet onder de leeftijd van 16 jaar, aldus de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Dit zijn de algemene richtlijnen, maar elke shop bepaalt verder zelf hoe zij uit principe wil handelen. Dat is ook het geval bij Hotrod Tattoo in Etten-Leur. Eigenaar Wolf Lange (55) is heel duidelijk: er worden bij hem in de shop geen jongeren op zichtbare plekken getatoeëerd. ‘Daar komt helemaal niets van in’, vertelt hij. ‘De wet zegt dat wij tussen de 12 en 16 jaar met nadrukkelijke toestemming van de ouders kìnderen mogen tatoeëren. Donder eens even lekker op, dat gebeurt gewoon niet. Die jongeren weten nog helemaal niet wat ze willen en dat ik naar mijn mening ook de belangrijkste reden om 16-jarigen niet te tatoeëren. Vanaf die leeftijd verandert er nog zoveel, alleen al je smaak.’ Hij zou het liefste de leeftijdsgrens verhoogd zien worden, daar heeft hij zich in het verleden ook al voor ingezet. ‘Toen deze wet tot stand kwam heb ik geprobeerd om met een aantal collega’s als ervaringsdeskundigen daaraan mee te werken. Onze inzet was toen 21 jaar. 21 jaar en anders wieberen. Maar dat is er dus helaas niet doorgekomen. Toch ben ik nu nog steeds van mening dat het de gepaste leeftijd is.’ 

Ook Jasper is in zijn shop voorzichtig als het gaat om tatoeages op zichtbare plekken bij jongeren. Mede door zijn eigen ervaringen ermee. Nu moet hij de verstandige zijn. Net als bij Lange is voor hem is het ethische aspect echt belangrijker dan het financiële. Het maakt hem dan ook niet meer uit of ze het ergens anders gaan zoeken. Hij wil het niet op zijn kerfstok hebben als er iets fout gaat of als die persoon spijt krijgt. ‘We krijgen geregeld aanvragen voor zichtbare tatoeages, en dan met name op de handen of in de nek. In de nek zijn dit voornamelijk namen’, vult hij aan. ‘Wettelijk gezien zou ik er geen gezeik mee krijgen, de leeftijd is 16, maar gewoon uit principe doe ik dat niet.’ Maar ook bij mensen die volwassen zijn is hij voorzichtig. ‘Ik probeer altijd naar het individu te kijken. Dat doe ik bij elke tatoeage, maar bij zichtbare tatoeages besteed ik hier extra aandacht aan. Wil deze persoon het echt? Gaat die hier later geen spijt van krijgen? Pas als ik dat zeker weet zet ik de tatoeage. Als ik ook maar lichte twijfel zie, dan zie ik ervan af. Het zijn toch tatoeages die je als tatoeëerder liever niet zet.’ 

Social media 

Dat gezichtstatoeages aan populariteit winnen onder jongeren is een feit. Niet alleen de Telegraaf heeft dit onlangs vastgesteld, ook RTL Nieuws en de Volkskrant hebben hier aandacht aan besteedt. RTL Nieuws schreef begin dit jaar dat de trend naar Nederland is overgewaaid en dat de ontwikkeling heel hard gaat. En al een jaar terug meldde de Volkskrant dat er naar nieuwe grensoverschrijdingen wordt gezocht, zoals tatoeages in het gezicht of de hals, nu de gewone tattoo mainstream is geworden. Het is een ontwikkeling die volgens Van Stokkom zelfs al decennia teruggaat. Maar wat heeft ervoor gezorgd dat het de afgelopen jaren in een stroomversnelling is gekomen? Is er überhaupt wel een oorzaak aan te wijzen? Van Stokkom kan daar naar eigen zeggen wel iets over vertellen. ‘De komst van het internet en social media is niet per se oorzakelijk, maar het is zeker een versterkende factor geweest in deze ontwikkeling’, legt hij uit. ‘Het heeft het verder geaccelereerd. Zichtbare tatoeages worden veel meer blootgesteld. Letterlijk. En de jongeren zien dat en beginnen het normaal te vinden. Ze vinden het bovendien interessant, want het is een extreem beeld.’ Daar komt volgens hem bij dat de jongeren tegen deze publieke personen opkijken. Dat zie je met name bij voetballers en artiesten. In beide gevallen succesvol en dik betaalde trendsetters.

“De komst van het internet en social media is niet per se oorzakelijk, maar het is zeker een versterkende factor geweest in deze ontwikkeling”

 Een goed voorbeeld hiervan is de 24-jarige Amerikaanse artiest Post Malone, die bekendstaat om zijn gezichtstatoeages. Veel jongeren kijken naar hem op: hij is succesvol, heeft veel geld, oogt zelfverzekerd en lijkt een perfect leven te leiden. Maar dat beeld blijkt niet helemaal te kloppen. Hij heeft ze laten zetten, omdat hij niet blij is met hoe hij eruitziet. Hij hoopt op die manier wat meer zelfvertrouwen te krijgen, schreef NU.nl begin deze maand. Maar dat zien je jongeren niet. ‘Die jongeren willen natuurlijk ook dat succes en gaan navolgend gedrag voorkomen. Jongeren en jongvolwassenen zijn hier veel vatbaarder voor dan volwassenen’, aldus Van Stokkom. 

En daar komt bij tatoeages ook op tv normaler wordt. Er zijn talloze televisieprogramma’s aan gewijd, van Just Tattoo of Us tot Ink Master. Dat is ook bij Jasper niet onopgemerkt gebleven. ‘Je wordt er onderhand mee doodgegooid. Daaraan kan je wel zien dat het normaler wordt. Dit kon je je vroeger niet voorstellen op tv. Het staat veel meer onder de aandacht, waardoor jongeren er makkelijker over gaan denken.’ 

Denk na 

Jasper is nu 23 jaar en heeft de gevolgen van een zichtbare gezichtstatoeage ondervonden. Zelfs als tatoeëerder. Daarom zou hij dan ook graag een advies willen geven aan de jongeren die een gezichtstatoeage overwegen en de leeftijd hebben die hij had toen hij het liet zetten. 

‘Ik zou een tatoeage op het gezicht op een jonge leeftijd niet aanraden, vooral op basis van mijn eigen ervaringen ermee. Maar als je het toch wilt doen, denk er dan heel goed over na. Als je van uitgaan houdt, kan dat misschien niet meer overal. En ooit moet je het aan je schoonouders laten zien. Het gaat verder dan: ga ik wel een baan krijgen? Het gaat ook over de mensen om je heen, om je vrienden en familie. Zij gaan de effecten er ook van merken. Dat zijn dingen die je 100% in je keuze moet meenemen, want het is een keuze waar je de rest van je leven mee moet leven.’ 

Reageer op dit artikel