Wat doet politieke beïnvloeding door idolen als Taylor Swift met ons?

Taylor Swift tijdens de 1989 Tour in het ZiggoDome | Foto: Ilja Panis

Steeds meer influencers en idolen roepen jongeren op om te stemmen. Vaak laten zij ook hun eigen mening doorschemeren. Zo ook mijn eigen idool Taylor Swift. Kunnen zij met dit soort meningen de mening van een individu sturen? En is dat schadelijk?  

Acht oktober verscheen het op mijn telefoonscherm: een Instagrambericht van zangeres Taylor Swift waarin ze Noord-Amerikaanse fans oproept om te gaan stemmen voor de tussentijdse verkiezingen. In hetzelfde bericht benadrukt ze haar eigen voorkeur: “Ik heb mijn stem altijd gebaseerd op welke kandidaat het gevecht van mensenrechten beschermt die we, naar mijn mening, allemaal verdienen in dit land. En dat zal ik altijd blijven doen”, begint de zangeres.

Marsha Blackburn was een republikeinse kandidate voor het Senaat in Tennessee, de staat waar Swift woont. “Hoe graag ik ook, net als in het verleden zou willen blijven stemmen op een vrouw in de functie voor senator, kan ik haar (Marsha Blackburn, red.) niet steunen”, aldus Swift in haar statement. “Zij stemde tegen gelijke salarissen voor vrouwen. Ze stemde tegen de re-autorisatie van the Voilence Against Woman Act, die probeert vrouwen te beschermen tegen huiselijk geweld, stalken en verkrachting. Ze gelooft dat bedrijven recht hebben om homostellen een dienst te weigeren. Ze gelooft dat homo’s geen recht hebben om te trouwen. Dan zijn niet MIJN Tennessee waarden.” Ze zegt hierdoor voor Blackburns concurrent te gaan: democraat Phil Bredesen.

Na dit statement registreerden zich 65.000 nieuwe stemmers in één dag, liet stemregistratiesite vote.org weten. Dat is meer dan in de hele maand augustus. Ik was me al een lange tijd ervan bewust dat influencers en idolen via sociale media een bepaalde invloed op individuen hadden. Maar pas toen mijn eigen idool, Taylor Swift, een statement plaatste waarin ze haar fans aanspoorde om naar de stembus te gaan, begon ik mezelf af te vragen of zoiets ook schadelijk zou kunnen zijn voor een individu. Vormen we onze eigen mening nog wel? Of wordt onze mening bepaald door de mensen die we volgen op sociale media?

 

Dit bericht bekijken op Instagram

 

I’m writing this post about the upcoming midterm elections on November 6th, in which I’ll be voting in the state of Tennessee. In the past I’ve been reluctant to publicly voice my political opinions, but due to several events in my life and in the world in the past two years, I feel very differently about that now. I always have and always will cast my vote based on which candidate will protect and fight for the human rights I believe we all deserve in this country. I believe in the fight for LGBTQ rights, and that any form of discrimination based on sexual orientation or gender is WRONG. I believe that the systemic racism we still see in this country towards people of color is terrifying, sickening and prevalent. I cannot vote for someone who will not be willing to fight for dignity for ALL Americans, no matter their skin color, gender or who they love. Running for Senate in the state of Tennessee is a woman named Marsha Blackburn. As much as I have in the past and would like to continue voting for women in office, I cannot support Marsha Blackburn. Her voting record in Congress appalls and terrifies me. She voted against equal pay for women. She voted against the Reauthorization of the Violence Against Women Act, which attempts to protect women from domestic violence, stalking, and date rape. She believes businesses have a right to refuse service to gay couples. She also believes they should not have the right to marry. These are not MY Tennessee values. I will be voting for Phil Bredesen for Senate and Jim Cooper for House of Representatives. Please, please educate yourself on the candidates running in your state and vote based on who most closely represents your values. For a lot of us, we may never find a candidate or party with whom we agree 100% on every issue, but we have to vote anyway. So many intelligent, thoughtful, self-possessed people have turned 18 in the past two years and now have the right and privilege to make their vote count. But first you need to register, which is quick and easy to do. October 9th is the LAST DAY to register to vote in the state of TN. Go to vote.org and you can find all the info. Happy Voting! 🗳😃🌈

Een bericht gedeeld door Taylor Swift (@taylorswift) op 7 Okt 2018 om 4:33 (PDT)

Meteen nam ik contact op met Tess. Ik leerde haar enkele maanden geleden online kennen, omdat we beide fan zijn van Swift. Ik legde de kwestie aan haar voor. “Op zich vertelt ze niemand echt op wie ze moet stemmen. Ze vertelt alleen wat haar eigen voorkeur is”, antwoordde Tess. Toch wist ik niet of ik het daarmee eens was. Swift liet haar eigen voorkeur duidelijk naar voren komen in haar statement. Kan een persoon zich door zo’n opmerking laten leiden en daardoor misschien zijn eigen voorkeur verliezen?

Wereldwijde online beïnvloeding

Dat idolen individuen beïnvloeden is niets nieuws. Toen ik er over nadacht, kon ik zonder moeite een handjevol voorbeelden opnoemen. Zo worden jonge meisjes al tientallen jaren beïnvloed door reclames waarin bloedmooie modellen worden afgebeeld. Allemaal willen ze op die modellen lijken. Dit soort media is een van de oorzaken die aan de grond staat van eetstoornissen als Anorexia Nervosa. Uit onderzoek blijkt dat de kans op een eetstoornis toeneemt, naarmate je meer op sociale media zit.

Dagelijks zien we op sociale media foto’s van mensen die zichzelf van hun beste kant laten zien. Met name op Instagram worden komen we in aanraking met influencers. Influencers zijn mensen met een groot aantal volgers. Hierdoor hebben ze een groot bereik en zijn ze interessant voor bedrijven. Zij verdienen geld door reclame te maken voor producten van bepaalde bedrijven waarmee ze een contract hebben. Indirect beïnvloeden zij mensen hierdoor tot de aankoop van een bepaald product. Die mooie vrouw met veel volgers die er altijd zo gelukkig uit ziet, heeft het product en beveelt het aan, dan zal ík er ook wel gelukkig van worden.

Ook beïnvloeden idolen ons in het maken van politieke keuzes. In Nederland gebeurde dit bij de afgelopen verkiezingen. Tim Hofman startte de Stembus. Hiermee riep hij jongeren op om te gaan stemmen. Waarna verschillende vloggers zich ook geroepen voelden om deze boodschap mee te geven. Ook in Amerika gebeurt dit al jaren. Artiesten als Kanye West en Beyoncé  steken hun politieke voorkeur niet onder stoelen of banken. Sinds de jaren negentig bestaat het programma Rock the Vote van MTV. Hierin roepen verschillende Amerikaanse artiesten, onder wie tieneridolen Kendall Jenner en Miley Cyrus, jongeren op om te gaan stemmen.

Soorten beïnvloeding

Volgens mediawijsheid professional Ida van Praag worden we op twee verschillende manieren beïnvloed online: direct en indirect. Bij directe beïnvloeding is het doel van de boodschap erg duidelijk: “Bijvoorbeeld een crowdfunding.” Hierbij wordt direct om geld gevraagd. “Meestal wordt die vraag onderbouwt met een mooie aanvraag of een emotioneel verhaal. Bijvoorbeeld een jongetje dat leukemie heeft en voor een behandeling naar Amerika moet”, vertelt van Praag.

Aan de andere kant staat indirecte beïnvloeding. Daarvan is het doel minder duidelijk. “Hierbij kun je denken aan sponsoracties. Daar zitten vaak marketing- en communicatiebureaus achter. Zij sturen berichten de wereld in waar een verborgen reclameboodschap in zit.”

Trost en teleur

Fans reageerden verschillend op het statement van Swift. Waar de ene fan geïnspireerd raakte door haar oproep, raakten anderen teleurgesteld. “Zo teleurgesteld dat je hebt besloten om politiek te gaan spelen. Ik vond je briljant toen je zei dat je niemand ging vertellen op wie ze moeten stemmen, maar hen wél aanmoedigde om te gaan stemmen. Met alle segregatie in dit land, was jij de enige plaats waar politiek niet uitmaakte”, schrijft Twittergebruiker Bea Tio.

Ook Aaron Farris zegt teleurgesteld te zijn in de zangeres: “Ik ben erg teleurgesteld in @taylorswift13’s recente commentaren over een goede kandidaat voor het Noord-Amerikaanse senaat @MarshaBlackurn. Moet iedere popster/acteur zijn politieke opinie laten horen aan de wereld? Newsflash: het boeit ons niet. We heeft ons nooit geboeid en het zal ons ook nooit boeien.”

Het andere deel van haar fans was trots op hun idool. “Ik had het (stemmen, red.) absoluut niet gedaan als zij dit niet had geplaatst op social media,” laat Jacob Kleinrock weten aan Buzzfeed. “Ik denk dat haar post mensen heeft geïnspireerd die een bepaalde kandidaat al steunden, maar niet wilden gaan stemmen, omdat ze dachten dat het niet belangrijk was”, zegt Nashville-bewoner Megan Casey in hetzelfde artikel.

De fans betwijfelen of Swifts statement een directe invloed heeft op de kandidaat voor wie fans gaan stemmen. “Ik denk niet dat ze de mening van mensen kan beïnvloeden, maar ik denk meer dat ze actie heeft aangespoord”, zegt Noelle Smith, een 18-jarige student uit Nashville, tegen Buzzfeed.

Identiteitsvorming

Om te kunnen bepalen of onze identiteit beïnvloed wordt door influencers en idolen, moeten we erachter komen hoe onze identiteit online gevormd wordt. Van Praag schrijft op haar website over de invloed van sociale media op de identiteitsvorming en het zelfbeeld. De identiteit wordt  gevormd door wat het individu van nature heeft meegekregen en wat het tijdens de opvoeding en het onderwijs leert. “Het zelfbeeld ontstaat door het spiegelen van jezelf aan je omgeving. De sociale interactie en de onderlinge relatie spelen hierbij een belangrijke rol. Wie ben ik? Wie ben jij? Wie zijn wij?” Sociale media zijn volgens haar een medium waar jongeren op zoek gaan naar hun eigen identiteit. Waar vroeger vragen gesteld werden aan de ouders, wordt dat nu aan Google gevraagd. “De grote vraag is: Wat zien kinderen online? Voor welke online identiteit kiezen ze? Welk voorbeeldgedrag kopiëren ze en welke rolmodellen volgen ze?”

Jongeren willen volgens Van Praag online vooral beeldmateriaal zien. Vloggers en online influencers krijgen daardoor onder de jongeren veel aandacht. “Influencers maken gebruik van een goed gekozen mediastrategie. Hierbij presenteren ze merken of producten op een dusdanige manier dat het door jongeren niet wordt gezien of ervaren als reclameboodschappen.” Ze zijn hierdoor niet alleen trendsetters, maar ook rolmodellen of personen voor jongeren om zich mee te identificeren.

Wilma Westenberg deed onderzoek naar de invloed van YouTubers op jongeren. Ze schreef hierover een masterscriptie aan de Universiteit van Twente. In haar scriptie behandelde ze het bewustzijn van jongeren: “Jongeren zijn zich niet bewust van de invloed die YouTubers op hen hebben. Jongeren denken gesponsorde content te herkennen en vinden het daarom ook niet nodig dat #spon toegevoegd wordt aan betaalde berichten. Echter waren jongeren niet in staat aan te geven dat de voorbeeldberichten in mijn onderzoek gepromoot waren”, schrijft ze.

“YouTubers hebben een grote invloed op het koopgedrag van jongeren. Veel jongeren worden geïnspireerd door YouTubers en willen hebben wat zij hebben”, aldus Westenberg. “Ook wordt kattenkwaad gekopieerd en worden scheldwoorden overgenomen uit videos.” Volgens haar moeten YouTubers rekening houden met hun kijkers en oppassen met wat ze doen en zeggen: “Gevoelige onderwerpen als geloof, seksualiteit, politiek en alcohol en drugs worden zoveel mogelijk vermeden omdat dit soort onderwerpen vaak nare discussies opleveren.”

Toch is de invloed van YouTubers op jongeren volgens haar niet per se slecht: “Jongeren verbeteren hun Engels doordat zij vaak naar Engelse filmpjes kijken, leren handige tips en tricks van do-it-yourself tutorials en worden geïnspireerd op het gebied van mode, kleding en make-up.” Ook gaven jongeren in haar onderzoek aan een gelukkig gevoel en meer zelfvertrouwen te krijgen van YouTubers.

Meningen professionals

Blijkbaar zijn jongeren zich dus lang niet altijd bewust van de invloeden die ze online tegenkomen en het doel van deze berichten. Volgens Westenberg moeten YouTubers zich zoveel mogelijk afzijdig houden van onderwerpen als politiek. Wat vinden andere experts hiervan?

Communicatiewetenschapper Mark Boukes deed onderzoek naar infotainment en politiek. Aan het NOS vertelt hij dat hij het goed vindt, dat influencers jongeren oproepen om te gaan stemmen. “Vroeger kwam politiek automatisch tot je”, legt hij uit. “Je keek televisie, luisterde radio en las de krant. Nu is dat niet meer zo. Mensen zoeken veel meer zelf uit wat ze interessant vinden en vermijden dat wat ze niet interesseert. Maar politiek is een beetje als bier: dat vind je ook niet meteen lekker.”

Zonder bloggers, Youtubers en artiesten die zich uitspreken om te stemmen, interesseren we ons volgens Boukes niet meer voor dit soort onderwerpen. “Als je geen voorbeeld hebt dat politiek bespreekt, kom je er ook niet mee in aanraking en is de kans kleiner dat je naar de stembus zal gaan.” Ook denkt hij dat jongeren sneller naar een blogger of vlogger luisteren dan naar een politicus: “Als een blogger een product aanprijst, dan vertrouw je die aanbeveling. Als zij oproepen om je in te lezen en te stemmen is dat een oprechte boodschap. Het is een mix tussen politiek en entertainment.”

Volgens Van Praag ligt dit genuanceerder. Zij denkt dat mediabeïnvloeding wel schadelijk kan zijn voor het individu. “Het doel van een mediabericht is voor volwassenen soms al moeilijk te herkennen. Laat staan voor kinderen”, stelt ze. “Mensen zijn erg geneigd om naar degene te kijken en te luisteren die het hardste roept.” Als voorbeeld noemt ze president Trump. Mensen blijven berichten over hem eindeloos delen, omdat het enorm veel aandacht krijgt van de media. “Wat je aandacht geeft groeit. Maak bewuste keuzes in wat voor soort aandacht je geeft aan een mediabericht: positief of negatief.”

Bij dat soort berichten is het wel belangrijk dat je je eigen mening vormt, meent Van Praag. “Een bewuste keuze betekent dat je actief op zoek moet gaan naar echte informatiebronnen. Je kunt niet uitgaan van een Facebookberichtje.” Volgens Van Praag is het belangrijk dat een individu daarom op zoek gaat naar informatie via meerdere invalshoeken en vooral naar wetenschappelijk onderzoek. Zo voorkom je dat je enkel de berichten ziet van mensen of dingen die jij interessant vindt. “Op alle social mediakanalen zit namelijk een algoritme. Dat algoritme zorgt voor tunnelvisie. Je ziet steeds meer berichten waarvan het algoritme denkt dat jij die interessant vindt.”

Minder mening, meer nuance

Persoonlijk kan ik me in beide meningen wel vinden. Door het gebruik van algoritmen komen we inderdaad veel minder in aanraking met onderwerpen die ons niet per definitie interesseren. Het is goed dat er dan personen zijn die ons toch op het belang van deze onderwerpen wijzen. Maar meningen van influencers en idolen aannemen, zonder daar verder onderzoek naar gedaan hebben, lijkt me niet goed. Je hoeft niet alles van een idool aan te nemen, omdat je hem of haar vertrouwt. Zoals mijn moeder vroeger zei: “Als een vriendin in de sloot springt, spring jij er toch ook niet achteraan?”

Ik denk hierdoor dat influencers en idolen zich bewust moeten zijn van de boodschappen die zij de wereld in brengen. Zij moeten moeite doen om een genuanceerd beeld over te brengen op hun kijkers, zodat de kijker zichzelf verder kan verdiepen in het onderwerp en daarover zelf een mening kan vormen.

Reageer op dit artikel