Darteritus: de nachtmerrie van iedere dartspeler

Een darter maakt dezelfde armbeweging duizenden keer, maar wat als dit ineens niet meer lukt? Berry Ortse (47) overkwam het en deed er onderzoek naar. Neurologen, sportpsychologen en coaches praten mee over de ‘aanstelleritis’ in de dartsport: darteritus.

Berry Ortse kan zijn eerste keer nog goed herinneren. Op een groot landelijk toernooi staat hij in de halve finale bij een stand van 3-3. Een tiebreak is nodig voor een plek in de finale. Berry en zijn tegenstander staan allebei voor de wedstrijd te gooien op de dubbel, maar hij mag als eerste aantreden. Tops is zijn target. “En toen begon het”, vertelt Berry.

Hij hapert veel, maar krijgt toch drie pijlen in het bord gegooid. Geen raakt het doelwit. Zijn tegenstander wint de wedstrijd en Berry kan met lege handen naar huis. Toch heeft hij geen gedachte dat dit iets met darteritus te maken had, zo vertelt Berry. “Je hoort wat geroezemoes, maar wist ik veel wat darteritus inhield. Ik dacht: dat is allemaal gelul. Dat overkomt mij nooit.”

‘Na een minuut stond ik nog met dezelfde pijl in mijn hand. Ik kreeg niet eens een propje papier in de prullenbak gegooid.’

Berry Ortse

Propje papier

Echter, daarna treedt het meerdere keren bij hem op. De ene wedstrijd heeft hij nergens last van, maar daarna in spannende momenten weer wel. Eén toernooi geeft hem uiteindelijk de doorslag. “Ik kreeg mijn pijl niet meer weg en de omgeving reageerde daar een beetje lacherig op. Toen ben ik ermee gestopt. Ik heb tegen mijn vrouw gezegd: ‘Ik wil niet voor lul staan.'”

Daarna werd het erger en erger. “Dan stond ik na een minuut nog steeds met dezelfde pijl in mijn hand. Ik kreeg niet eens meer een propje papier in de prullenbak gegooid.” Hij leest vier weken lang alles over darteritus en iedereen heeft de oplossing voor hem, maar niks werkt. “Ik dacht alleen maar: jonge, kap nou met die onzin en ga gewoon gooien. Maar het lukte gewoon niet.”

‘Kap nou met die onzin en ga gewoon gooien.’

Berry Ortse

Behandelingen

Berry blijft verder zoeken naar een oplossing om van zijn darteritus af te komen. Behandelingen bij sportpsychologen en neurologen helpen niks uit en toen kwam hij terecht bij de breinkliniek. Hier krijgt hij professionele ondersteuning middels neurofeedback. Neurofeedback is een soort fysiotherapie voor het brein en experts kijken in iemands brein naar de spanningspunten.

Aan de hand van al deze behandelingen en bezoeken heeft Berry uiteindelijk vier jaar lang onderzoek gedaan naar darteritus. Hier komt ook de conclusie uit van de oorzaak van zijn darteritus: trauma. Zeven jaar geleden wordt Berry ziek en ondergaat meer dan 10 operaties. Komende week staat er weer een op het programma. Nu zoekt hij nog dat ene antwoord op de vraag: hoe kom ik van darteritus af?

Professionele dartspelers

Het fenomeen darteritus is geen onbekende term in de dartsport. Meerdere professionele spelers hebben live op televisie een zogenoemde aanval gekregen van darteritus. De meest bekende is vijfvoudig wereldkampioen Eric Bristow, die een drastisch einde aan zijn carrière moest maken door darteritus.

Maar ook in Nederland zijn er bijzondere gevallen van darteritus in de professionele tak. Bekende Nederlandse spelers die eronder lijden of leden zijn onder andere Albertino Essers en Berry van Peer. Laatstgenoemde speelt momenteel op het hoogste niveau van de dartsport, maar werd in 2017 wereldnieuws met zijn darteritus live op telvisie.

Maar hoe ziet darteritus er dan uit? Voorbeelden van meerdere spelers die lijden of leden aan darteritus, zoals Berry van Peer, zie je in de video hieronder.

Emotioneel

Berry van Peer mocht aantreden op een van de grootste televisietoernooien in de dartsport op de Grand Slam of Darts. Tijdens zijn eerste groepswedstrijd trad de hapering al op, maar hij wist wel nog net te winnen van de Australiër Simon Whitlock. In zijn tweede groepswedstrijd ging hij onderuit tegen de tweevoudig wereldkampioen Gary Anderson. Een overwinning in de derde en laatste groepswedstrijd en hij zou zich plaatsen voor de volgende ronde.

In een emotionele tiebreak won de Nederlander van de Schot Cameron Menzies en plaatste zich voor de laatste 16. De tranen vloeiden over zijn wangen, want het hele toernooi ging niet zonder slag en stoot. De laatste 16 was het eindstation voor Berry van Peer: een 2-10-nederlaag tegen de Oostenrijker Mensur Suljovic.

‘Aanstelleritis’

Neuroloog Erik van Wensen van o.a. Gelre Ziekenhuizen ging al eerder in gesprek met het AD over het fenomeen dat sommige mensen onderdrukken als ‘aanstelleritis’. Hij geeft aan dat het euvel voornamelijk opduikt bij sporten met veel herhaling van bewegingen, zoals individuele sporten als darten, maar ook teamsporten. ‘In Amerika hoorde ik dat pitchers bij honkbal er soms ook last van hebben’, geeft hij aan.

In hetzelfde artikel geeft sportpsycholoog Rico Schuijers aan dat een omweg in de hersenen van Berry van Peer kan helpen tegen zijn darteritus en die van vele andere spelers. ‘In het verleden is in het geheugen een verkeerde koppeling gemaakt bij een bepaalde situatie’, hij zegt ook dat op deze manier het fysieke en mentale samenkomen tot visualisatie. ‘Zo kun je dat pad in je hoofd anders maken.’

‘Als je brein zegt dat we het niet gaan doen, dan kan je het vergeten.’

Berry Ortse

Prestatiegericht

Voor Berry Ortse was het geen raadsel waarom hij darteritus kreeg door zijn trauma. Voordat hij deze zogenoemde dartziekte kreeg, deed hij ook nog eens mee met de beste spelers in de dartsport. Landelijk gooide Berry naar eigen zeggen een “redelijk goed niveau”. In 2012 stond hij tijdens de Texel Darts Trophy met meer dan 270 deelnemers in de finale tegen Michael van Gerwen. Hij verloor deze wedstrijd wel kansloos met 0-3.

En dan te geloven dat hij een paar jaar later nog geen propje papier in de prullenbak kon gooien. Hij vertelt dat dit kwam door zijn prestatiegericht denken. “Als je daar in doorslaat, dan blokkeert je brein. Je wilt gooien en je brein zegt dan gewoon ‘dat doen we lekker niet’. En als je brein zegt dat we het niet gaan doen, dan kan je het vergeten.”

Trainingsschema

Berry Ortse herkent zich hier in, maar wijst er ook op dat darten een precisiesport is. “Als je overstapt van een teamsport als voetbal naar een individuele sport als darten, dan verandert er heel veel. Je bent in de dartsport helemaal op jezelf aangewezen zonder teamgenoten. Daarnaast draait het bij darten ook nog eens om millimeterwerk. Als je een denker bent, dan kan het nog wel eens makkelijk misgaan.”

Maar Berry wilde koste wat het koste af van zijn darteritus. Hij zocht een alternatief om toch zijn pijlen in het bord te gooien en kwam tot een tijdelijke oplossing: gooien met links. Normaal gooit Berry zijn pijlen met rechts, maar met zijn andere arm lukte het wel. “Met links kan ik gewoon zonder spanning gooien”, legt Berry uit. “Je weet: met links word ik toch geen wereldkampioen, dus dan is die druk weg.”

Onderzoek

Toch was dit niet wat hij wilde, want er moest toch wel een oplossing zijn? En dus deed Berry 4 jaar lang onderzoek naar darteritus. Hij ging op bezoek bij neuropsychologen, neurologen en breinklinieken en heeft aan de hand van zijn eigen onderzoek een trainingsschema gemaakt voor spelers met darteritus. Uiteindelijk is hij van darteritus afgekomen met behulp van zijn eigen trainingsschema.

Maar wat is er dan zo speciaal aan dit trainingsschema, als iedereen denkt een oplossing te hebben? “Je moet proberen je brein te foppen en ervoor zorgen dat je brein niet constant bezig is met dat ene dingetje waarvan jij denkt dat je dat niet meer kan.” Volgens Berry ben je met dit schema na 8 weken (bijna) volledig hersteld van darteritus.

Coaching

Joppe Bakens (36) van Darts Coaching & Analysis, een team dat bestaat uit deskundigen voor data analyse en mentale ondersteuning voor darters, gebruikt dezelfde methodiek als Berry Ortse voor begeleiding bij darteritus. Hij definieert darteritus als een oorzaak-gevolgrelatie: “Feitelijk gezien is het een beperking van de mogelijkheden om je pijl los te maken. Het is een mentale blokkade met verschillende oorzaken.”

De genoemde oorzaken van Joppe komen ook uit het onderzoek van Berry Ortse: druk, stress en trauma zijn de drie factoren die leiden tot darteritus. Joppe ziet stress het vaakst voorkomen bij spelers. “Door de spanning ga je meer kracht op je arm leggen en dan kunnen bepaalde delen blokkeren, zoals je schouder en brein. Als dat aanhoudt, wordt het een routine.”

Blokkade

Joppe gaat meer in op de blokkade in de schouder. Hij vertelt dat door bijvoorbeeld PTSS een snip in je hersenen zit waardoor iemand zijn pijlen niet meer loslaat. Het resultaat van een hoge verwachtingspatroon, maar dit verschilt per persoon én darteritus. Hij neemt als vergelijking de twee professionele spelers Albertino Essers en Berry van Peer.

Joppe Bakens: “Albertino Essers had alleen last van darteritus op podium, maar daarbuiten amper. Berry van Peer was juist bang om te verliezen: bang om die pijl los te laten. Hij liet zijn pijl alleen los als hij voelde dat het een triple 20 ging worden. Daarnaast hebben ritmespelers als Michael van Gerwen minder last van darteritus in vergelijking met gevoelensspelers.”

Mentaal gegeven

Darteritus is een mentaal gegeven, aldus Joppe. Het zit allemaal in je hoofd en daarom moet je je brein foppen. “Probeer met papieren propjes te gooien, vervolgens een steentje, een balpen en daarna een pijl. Als je alleen darteritus krijgt met een pijl en niet met de rest, dan heb je angst ontwikkeld.”

Hij legt verder uit hoe dit tot stand is gekomen. “Het gaat om het weggooien en niet om het resultaat, maar bij darteritus zit het in je routine. Je hersenen heeft spiergeheugen aangemaakt en weigert om die pijl los te laten. Een knik in je hersenen geeft aan dat je een andere beweging moet maken dan de bedoeling is.”

Hulp zoeken

Wat moet je doen als je middenin een wedstrijd ineens darteritus krijgt? volgens Joppe moet je proberen focussen op het bord. “Je moet niet gaan nadenken over de volgende pijl. Wat je wel moet doen is gewoon ontspannen en focussen op het doel. Dat is soms makkelijker gezegd dan gedaan, maar helpt wel.”

Als darteritus daarna meerdere keren terugkomt, kunnen spelers terecht bij psychologen of zijn team voor begeleiding. “Met effectieve coaching kunnen wij mensen helpen. Iemand met darteritus moet dan wel openstaan voor input van anderen. En als je iemand ziet met darteritus, wijs ze erop dat er altijd mensen zijn die ze kunnen helpen.”

Mentale ondersteuning

Joppe Bakens geeft met zijn team ook mentale steun aan professionele spelers als Berry van Peer. Berry Ortse heeft daar wel een reden voor. “Spelers zoeken naar mentale steun voor de geest, kijk bijvoorbeeld naar Dirk van Duijvenbode. Hij belt constant met mensen om zelfvertrouwen op te krikken en voor hem werkt dat.”

Er is niet één manier om tot rust te komen, vertelt Berry. Hij wijst daarmee naar de Belgische nummer één en World Matchplay-kampioen Dimitri van den Bergh. “Hij staat bij iedere dubbel een minuut te puffen alsof ie een kind aan het baren is. Dat is zijn manier van ontspannen en daar is helemaal niks mis mee.”

Comeback

Berry Ortse ziet zichzelf niet terugkomen als een profdarter nu hij verlost is van zijn darteritus. Door zijn trainingsschema bij teams als Darting Coaches & Analysis te leggen, helpt hij graag andere spelers met hetzelfde probleem. Wel heeft hij nog een ambitieus doelwit op oog: “De Dutch Open Darts, dat wordt mijn doel. Ik weet dat ik het nog steeds in me hebt, want heb daarna nog negendarters gegooid. Dan kan je wel zeggen dat je het nog redelijk goed kan, toch?”

Oud-professional Kees Slokkers (42) weet hoe het is om darteritus te hebben op het hoogste niveau van de dartsport. Hij doet in dit interview boekje open over zijn overleden moeder en haar invloed op zijn carrière.

Reageer op dit artikel