De Harde Leerschool: een tussenstap tussen de bodem en het licht

Credits: Joyce Huis & De Harde Leerschool

Zes jaar geleden kwamen verschillende ondernemers bij elkaar na een uitje in Londen. Geïnspireerd door The School of Hard Knox wilden zij een programma starten voor de onderkant van de samenleving, om hen weer kans te bieden op de arbeidsmarkt. Door middel van een sport.

Met de natte herfstdauw aan de grassprieten van het rugbyveld kijken twee jongemannen voor zich uit terwijl zij nog een laatste trek van hun sigaret nemen. Daarna stappen zij naar binnen, richting de kantine van de Haagsche Rugby Club. Daar staat een lange, massieve eikenhouten tafel met brood en beleg erop. In de kantine zitten nog drie andere jongeheren klaar, ze wachten duidelijk ergens op. De kamer wordt voller; er zitten nu dertien man klaar. Stipt om half tien vliegt de deur van de bestuurskamer open; Coach Fernando, een sportieve man met wat grijs wordende zwarte kroeskrullen, staat daar en verwelkomt iedereen. Het is tijd voor de eerste les van De Harde Leerschool op deze woensdag, een motivatiefilmpje en uitleg voordat de mannen van 18 jaar en ouder die werkloos zijn, schoolverlater zijn of een detentieverleden hebben naar de gym gaan om te sporten.

De Harde Leerschool

“Ik werd getriggerd door een verhaal van een wethouder. Hij vond het hopeloos om te zien hoe het ging met de jongeren tussen 18 en 27, die veel problemen hadden en snel kansloos werden genoemd. Ik vond het moeilijk te geloven dat er mensen die nog zo jong zijn kansloos zijn”, legt Ed Oskam – directeur van De Harde Leerschool – uit op de vraag waarom hij bij dit project gekomen is. Het werd de basis voor zijn samenwerking met de ondernemers van De Harde Leerschool die Oskam vanwege zijn rugbyverleden snel bij het team wilden hebben. Oskam heeft in defensie geleerd hoe hij gedrag kan beïnvloeden wat ook meehielp bij de start van De Harde Leerschool.

Wie De Harde Leerschool zal opzoeken vindt de volgende uitleg op hun site staan: “Op eigen wijze willen we een bijdrage leveren aan het wegnemen van drempels voor bedrijven en organisaties om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. Onze programma’s zijn primair gericht op (jong)volwassenen: mannen van 18 jaar en ouder die werkloos zijn, schoolverlater zijn of een detentieverleden hebben. Wij geloven dat iedereen een nieuwe kans verdient om actief en positief deel te nemen aan de maatschappij. Die kans creëren we met onze programma’s.” Oskam voegt nog toe dat er tegenwoordig ook oudere mensen mee doen tussen de veertig en vijftig. Ondanks het leeftijdsverschil wordt iedereen toch samen in een groep gezet. “De ervaring leert dat mensen met verschillende problemen, verschillende leeftijden en verschillende achtergronden elkaar juist helpen en zich aan elkaar kunnen optrekken. De ouderen kunnen advies geven aan de jongeren uit eigen ervaring.”

Sport als middel

In het twaalf weken durende programma gaan de heren in groepsverband aan de slag om hun individuele problemen aan te pakken. Drie dagen in de week komen de deelnemers bij elkaar en door middel van sporten, rugby in dit geval, en verschillende gastlessen leren de deelnemers discipline aan en komen zij hun problemen onder ogen. Over de inhoud van het sporten weet Dirk Danen mij meer te vertellen. Danen is een rugbyer, dat is te zien aan alles. Met zijn brede postuur, drooggetrainde benen en kortgeschoren baard en kapsel laat Dirk weinig aan de verbeelding van een rugbyer over. Dat is ook niet gek, Danen is captain van het Nederlands rugbyteam en daarbij dus trainer/coach bij De Harde Leerschool. Volgens Danen ligt de basis van de werking van rugby als kernwaarde in het Harde Leerschool traject.  “Het is voor de jongens een nieuwe sociale omgeving, waarin je er voor elkaar bent. Dat is iets wat die jongens al heel lang niet hebben meegemaakt. Verder bouwen we ze ook fysiek op. Zij komen hier drie dagen in de week en door die dagen fysiek bezig te zijn word je mentaal gezonder, fysiek fitter en ga je je lekkerder voelen. Je dag- en nachtritme wordt beter waardoor je ook fitter opstaat”, legt hij uit.

Eenmaal in de gym met alle deelnemers wordt dit duidelijk. De mannen, allemaal verschillend van gestalte, helpen en motiveren elkaar continu. Om de beurt doen ze hun set aan oefeningen en als ze niet bezig zijn dan motiveren ze de ander. Het ziet er gebroederlijk uit, zoals Danen al schetste. “Het geeft ruimte in je hoofd om in oplossingen te denken wat betreft je problemen. We sporten daarom ook in de ochtend, zodat de jongens in de middagsessies helderder kunnen nadenken over wat voor doelen ze willen stellen en hoe ze naar hun problemen kijken. Hun problemen zijn gigantische bergen die wij schepje voor schepje moeten oplossen.”

Die problemen zijn erg divers, er wordt daarom ook individueel aan de problemen gewerkt maar wél in groepsverband. “Sommige jongens worden vanuit de reclassering hierheen gestuurd en daar zit dan vaak wel een verplichting achter, dat is soms voor de motivatie moeilijk. Wij werken ook met mensen die verslavingen hebben, of mensen die geen opleiding af hebben gerond en thuis zitten of grote geldproblemen hebben. Wij werken alleen maar met jongens waar in ieder geval een beetje intrinsieke motivatie zit, anders gaat het niet werken. Het is ook simpel: als je hier niet wil zijn, dan mag je net zo goed de deur uitlopen en naar huis gaan”, vertelt Danen. Volgens Danen is die instelling juist een prikkel voor de deelnemers: “Vaak is het probleem dat deze mensen niet op de juiste manier geprikkeld zijn om wat aan hun leven te doen. Veel vinden die prikkel hier wel.”

De prikkel

Eén van de deelnemers van De Harde Leerschool is Dani(19) uit Den Haag. “Ik ben hierheen gekomen om aan mijzelf te werken, vooral mijn innerlijk. Voorheen zat ik heel veel binnen, wilde ik niets doen en ik stond letterlijk stil. Ik dacht aan verkeerde dingen en zat in een enorm negatieve cirkel. De Harde Leerschool trekt mij daar ondertussen beetje bij beetje uit”, legt Dani zijn motivatie uit. Tijdens de uitleg zit Dani wat onwennig in zijn stoel, gespannen. Bij het uitspreken van de laatste zin gaat hij wat relaxter in de stoel zitten, alsof hij op dit moment beseft dat er progressie in zijn traject zit. Zijn lange haar met lichte slag, dat eerder onder een pet gedoken zat, hobbelt enthousiast in een staart met het lichaam van Dani mee die steeds vrolijker wordt. Hij vertelt dat De Harde Leerschool voor hem nu op de helft zit en dat hij zeer enthousiast is over het programma: “Het zijn leuke gasten en je ziet ze elke week omhoog krabbelen op hun eigen trap. Het is mooi om elkaar daarin te kunnen helpen. Persoonlijk ben ik er een paar keer niet geweest, dat kwam wat meer door persoonlijke redenen, een soort terugval. Daar moet je zelf mee dealen, dat is ook goed. Je bent er ook voor jezelf.”

Niet aanwezig zijn is een van de redenen dat Dani heeft gekozen voor De Harde Leerschool, hij legt uit dat hij al tijden stil stond, niets uitvoerde en zichzelf op zijn kamer opsloot. “Ik heb lang een negatieve periode gehad, het heeft even geduurd voordat ik de stap wilde zetten. Voorheen stopte ik mezelf weg in mijn kamer en ging ik gamen en blowen waardoor ik in de negatieve spiraal bleef. Ik was lui en dacht dat ik niets waard was, mijn zelfwaarde was kritisch laag”, legt hij uit terwijl hij eventjes zijn hoofd naar beneden doet. “Toen ik weer even terugviel, door te laat te komen, niet komen opdagen of te laat naar bed gaan kwam ik mezelf tegen en dan baal je dat je weer terugvalt. Aan de andere kant is dat juist weer motivatie om te komen, omdat je juist tegen zo’n terugval wil werken. Als je dan terugkomt, ook al ben je te laat, laat je juist zien dat je het wil verbeteren. Dat is voor mijzelf echt een fijn gevoel, dat laat zien dat ik ermee bezig ben”, duidt hij zijn progressie aan en er verschijnt weer een trotse glimlach op zijn gezicht.

Levenslessen

De progressie die Dani boekt komt door eigen zeggen echt door het programma. Het sporten en de lessen staan nauw met elkaar in verbinding, zo zegt ook rugbytrainer Daden: “Belangrijk in de lessen is de ‘op eigen kracht’ methode. Die methode focust zich op hoe jij naar de wereld kijkt, hoe je naar jezelf kijkt en wat voor invloed dat heeft. Ben ik iemand die negatief- of positief praat? We hebben het daar ook over de vicieuze cirkel. De woorden ‘willen’ en ‘moeten’ worden ook behandeld. Het is een manier van denken om positiever het leven in te gaan.” Niet alleen doelen stellen is belangrijk, daarvoor is het eerst nodig om te beseffen op welke positie je in het leven staat legt Danen uit. “Tijdens het sporten komen er al psychologische aspecten voorbij die in de middaglessen worden besproken, dat zijn mooie reflectiepunten. Het is al helemaal mooi als ze ontdekt worden door de jongens zelf. Het opgeefaspect en jezelf tegen komen zie je vooral voorbij komen bij het sporten. Dan moet je juist doorzetten. Wat er in de ochtend gebeurt qua tegenslagen of negatieve ervaringen, wordt dan in de middag gebruikt bij de lessen en vice versa.”

Buiten het in kaart brengen van problemen en het doelen stellen om ze op te lossen, biedt De Harde Leerschool nog meer aan. Door een netwerk aan de achterkant staat de school in contact met verschillende zorgverleners en potentiële werkgevers. “Je hebt tegenwoordig het Social Return Of Investment(SROI) project. Daarin kunnen partijen grote opdrachten van de gemeentes krijgen waar dan tegenover staat dat zij wat terugdoen op sociaal gebied. Vanuit hier krijgen wij veel partners. Verder hebben wij vanuit de rugbywereld ook veel bedrijven die de jongens een nieuwe kans willen geven”, legt Oskam uit. Tijdens de lessen krijgen de deelnemers sollicitatietrainingen om die skills later toe te passen als bedrijven langskomen. Dit alles om de deelnemers klaar te stomen voor een nieuwe kans. Sport en maatschappelijke acties gaan hierin hand in hand, zo vindt Danen: “Je moet doorzetten met elkaar. Na winst bij het sporten sla je een arm om elkaar heen en dat hebben deze gasten al heel lang niet gehad. Ook de discipline om hard te trainen is belangrijk. Dat leren ze bij de bivaktraining bij de commando’s en de mindset krijgen ze in de les. Deze mensen horen al jaren dat ze discipline moeten hebben, maar weten niet hoe ze die moeten hebben. Die bouwstenen geven wij hier.”

Vooruit

Als het sporten in de gym voorbij is, begeeft iedereen zich weer richting de kantine van de Haagsche Rugby Club om te lunchen. De sfeer is barmhartig, de mannen zijn al vier weken met elkaar bezig en gaan steeds beter met elkaar om. Iets wat Dani spannend vond voor hij begon aan De Harde Leerschool: “Toen ik hier binnen kwam was ik helemaal alleen, je komt in een groep die je niet kent. Dat vond ik eng natuurlijk. Maar je moet tegen jezelf zeggen dat het even vervelend is om uiteindelijk vooruit te kunnen gaan. Je krijgt snel het gevoel dat je het met elkaar doet en dat je elkaar nodig hebt, ondanks dat je elkaar niet kent.” Nu voelt Dani zich goed in de groep en heeft hij het sporten weer omarmt, iets wat hij vroeger niet altijd had. “Ik merk wel dat ik het belang nu meer dan ooit zie, omdat ik nu sport omdat ík het wil. Dat deed ik vroeger niet altijd; ik zat op voetbal en mijn moeders  vriend was mijn coach. Op een gegeven moment was ik er klaar mee, maar ging ik nog twee jaar door met voetballen voor hem. Nu heb ik er zelf voor gekozen hieraan te werken en is het mijn keuze om fitter te worden, dat is wel een verschil”, legt hij uit.

Het laat zien dat Dani al stappen zet in vergelijking met hoe hij binnen kwam, dat is iets wat hijzelf ook ziet. “Ik heb tegen mijzelf gezegd: vanaf deze week ga ik er vol voor. Ik ben fanatiek mee gaan doen met het programma, ook met het sporten en ik ben zelfs buiten de leerschool actief bezig gebleven. Dat is al een hele overwinning ten opzichte van voor de leerschool. Je neemt het positieve mee naar huis en dat is echt een voordeel van De Harde Leerschool.” Het is dan ook geen verrassing dat sport langskomt in het doel wat Dani voor zichzelf  heeft gesteld na De Harde Leerschool: “Op persoonlijk vlak wil ik eruit halen dat ik van niemand iets hoef aan te trekken of voor niemand bang hoef te zijn. Ik wil als ik hier aan het einde naar buitenloop met een goed gevoel tegen mijzelf zeggen dat ik er mag zijn en dat ik goed ben zoals ik ben. Want dat is zo. Verder heb ik nu tijdens dit interview bedacht dat ik na De Harde Leerschool tweehonderd(!) push-ups wil kunnen. Om af te sluiten hoop ik dat ik ga groeien en dat er veel kansen op mij afkomen die ik kan en wil gaan pakken. Dat vind ik het allerbelangrijkste.”

Reageer op dit artikel