Een donkere wolk 

‘Ik wilde niet dood, ik wilde gewoon dat het stopte’ 

Wanneer je niet lekker in je vel zit en de dagen grauw zijn, probeer je goed voor jezelf te zorgen totdat het langzaam wegebt. Als dit gevoel langer aanhoudt en de sombere stemming je dagelijks leven beïnvloedt, kun je te maken hebben met een depressie. Voor Salomé van Grunsven (25), speelde depressie voor lange tijd een grote rol in haar leven. ‘Ik was boos op mijn lichaam. Ik was gezond maar voelde me niet zo.’ 

Salomé zit met kat Odie in haar tuin. Het is maart 2021 en de eerste lentezon komt achter de wolken tevoorschijn. Het gaat goed met haar. Ze slikt enkel nog antidepressiva genaamd Sertaline. Ze heeft zich niet altijd zo stabiel gevoeld. De depressieve klachten begonnen bij haar al op jonge leeftijd. 

Een depressie wordt volgens de GGZ gezien als stemmingsstoornis. Wanneer je een depressie hebt, kamp je met gevoelens van lusteloosheid en somberheid. Depressie is één van de meest voorkomende psychische ziektes. Uit cijfers van de Staat van Volksgezondheid (geeft meest actuele kerncijfers weer voor het beleid van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport), blijkt dat jaarlijks ruim 1 op de 20 volwassenen in de leeftijd van 18 tot en met 64 jaar lijdt aan een depressieve stoornis. Dit komt neer op 550.000 volwassenen. 

Paracetamol 
Zestien jaar is Salomé wanneer ze voor het eerst te maken krijgt met sombere gevoelens die lang aanhouden. Ze zit in 4 havo, de druk ligt hoog en ze kan het schoolwerk maar moeilijk bijhouden. ‘Ik weet nog dat er een dag was dat ik er helemaal doorheen zat en niet naar school wilde.’ Op die bewuste dag besluit ze de aanbevolen hoeveelheid paracetamols te overschrijden. Ze voelt zich ziek en mag uiteindelijk naar huis. Wanneer ze vertelt dat ze meerdere paracetamols heeft geslikt dan nodig, trekt school aan de bel en een paar weken later wordt ze doorgestuurd naar Karakter (kinder- en jeugdpsychiatrie) in Nijmegen. ‘Hier werd voor het eerst een depressie vastgesteld maar ik kan me er weinig meer van herinneren.’ Ze loopt erg achter met school en besluit te stoppen. Uiteraard moet ze nu wel iets anders kiezen om haar dagen mee te vullen. De keuze valt op een theateropleiding in Arnhem.  Ze omringt zich met nieuwe vrienden, krijgt een relatie en stort zich vol op theater. Het gaat haar voor de wind, maar in de winter van 2014-2015 loopt het mis. 

Diagnose 
Om de diagnose depressie te bepalen, hebben deskundigen in het handboek DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental) een aantal kenmerken staan waar mensen met een depressie aan voldoen. Wendy van Disseldorp is GZ-psycholoog, orthopedagoog en cognitief gedragstherapeut. Ze vertelt dat ze aan de hand van een intake-vragenlijst kijkt of iemand in een depressie zit. Hierbij kijkt ze hoelang de sombere klachten al duren en in hoeverre het, het dagelijks leven beïnvloedt. Van Disseldorp: ‘We kijken bij zo’n intake naar de klachten van de afgelopen veertien dagen. Als deze klachten het dagelijks functioneren moeilijker maken dan kan er sprake zijn van een depressie.’ 

Afstuderen 

Het is januari 2015, Salomé pakt haar telefoon en zoekt contact met Karakter in Nijmegen. De laatste tijd voelt ze zich weer somberder. Haar relatie van ruim een jaar is net teneinde en ook tijdens de relatie voelt ze diepe dalen. Karakter vermoedt ADHD/ADD en wil haar daarop laten testen bij een psycholoog, maar de psycholoog heeft pas na de zomer van 2015 plek. Toch komt er al snel wat leuks op haar pad. Ze doet auditie voor een rol in de Nederlands-Belgische speelfilm ‘Wij’ en krijgt één van de hoofdrollen. ‘Door die spanning en afleiding en de droom die uitkwam om te acteren in een film, verdween mijn somberheid.’ De draaidagen doen haar goed, want wanneer zij na de zomer van 2015 terecht kan bij een psycholoog, voelt ze zich stukken beter. Één keer in de maand gaat ze er aan de slag met cognitieve gedragstherapie. 

‘Tijdens het afstudeerjaar in 2015-2016 merkte ik dat het steeds minder goed ging. Ik voelde me weer somber en kon mezelf steeds moeilijker motiveren.’ Salomé stelt hoge eisen aan zichzelf en wil het allemaal zo perfect mogelijk doen. Bij een afstudeerjaar hoort ook het oriënteren op een vervolgstudie. Dit is voor Salomé niet een moeilijke keuze. Naast haar passie voor acteren, schrijft ze graag. Ze meldt zich aan voor Creative Writing aan Artez, wordt toegelaten en kan er na de zomer terecht. Ondanks de diepe dalen tijdens het afstudeerjaar haalt ze het met gemak. ‘In het voorjaar van 2016, het afstudeerjaar, ben ik steeds vaker naar een psycholoog gegaan. Ik ben uiteindelijk ook met een psychiater gaan praten en kreeg voor de eerste keer medicatie voorgeschreven.’ Aan het eind van de zomer wordt door haar psychiater een klinische depressie vastgesteld, en ze krijgt Sertraline (een antidepressivum) voorgeschreven. De bijwerkingen van het antidepressivum blijken nogal wat klachten te geven. Op een middag zit Salomé in de wachtkamer bij de huisarts. Door de bijwerkingen heeft ze enorme last van restless legs. Ze voelt zich onrustig en ze kan niet stoppen met het bewegen van haar benen. ‘Ik weet nog dat er een man tegenover mij zat en liep te staren omdat ik steeds zo met mijn benen aan het bewegen was en op een gegeven moment begon hij mij na te doen.’ De Sertraline heeft alleen maar negatief effect en de psychiater schrijft een ander soort antidepressivum voor genaamd Fluoxetine. 

Antidepressiva 
Het vinden van een antidepressivum die bij jou past kan nog een hele zoektocht zijn. Vaak moeten er verschillende soorten worden uitgeprobeerd voordat de juiste wordt gevonden. De werking kan per persoon verschillen. Of een medicijn werkt, kan pas worden bepaald na twee tot zes weken. Psychiater Christiaan Vinkers vertelt in een interview met NU.nl dat mensen inderdaad last kunnen krijgen van bijwerkingen zoals slapeloosheid of gewichtstoename, maar dat dat lang niet voor iedereen geldt. Vinkers: ‘Er zijn ook voorbeelden van positieve verhalen van mensen bij wie de kwaliteit van het leven aanzienlijk is verbeterd door antidepressiva.’ 
 
Zelfbeschadiging 
Inmiddels zit Salomé een aantal weken op het hbo. Ze heeft de opdracht gekregen om een tekst te lezen en te analyseren. Ze gaat buiten op een bankje zitten en pakt de tekst erbij. Het lezen lukt haar niet en de woorden komen niet binnen. Dit maakt haar angstig en verdrietig. ‘Ik herkende de woorden gewoon niet en ik raakte in paniek.’ Ze houdt school nog een paar weken vol maar besluit in de winter van 2016 te stoppen. Ze gaat inmiddels twee keer per week naar de psycholoog, maar vergeet ook vaak de afspraken. Ze is steeds meer op zichzelf en deelt haar gevoel niet actief met vrienden. ‘Ik sloot me steeds meer af en begon met zelfbeschadiging. Zo sloeg ik bijvoorbeeld heel hard met mijn vuist tegen de muur.’ Tegen mensen vertelt ze dan dat ze van de fiets is gevallen. Later begint ze zichzelf af en toe ook te snijden. ‘Ik wilde iets anders voelen dan leegte. Door de fysieke pijn zat ik even niet in mijn hoofd. Ik was boos op mijn lichaam want ik was gezond, maar zo voelde ik me niet.’ 
Het blijft niet alleen bij zelfbeschadiging. Het is inmiddels december 2016. Op een namiddag neemt ze een mix van verschillende medicatie tot zich waaronder: antidepressiva, antipsychotica en wat slaappillen. ‘Ik weet niet veel meer van dat moment. Alleen dat ik in een soort winterslaap wilde belanden. Ik wilde niet dood, ik wilde gewoon dat het stopte.’ Omdat haar vader al een tijdje niks van haar heeft gehoord en geen contact met haar krijgt, rijdt hij naar Arnhem. Wanneer hij aanbelt, doet Salomé verdwaast en wazig van de medicatie open. Haar vader schrikt en wil haar meenemen naar huis maar krijgt Salomé niet zo ver. Hij wil haar niet alleen laten en zet haar af bij een vriend en ze spendeert de nacht in zijn huis. ‘Ik was me wel bewust dat het geen dodelijke dosis was. Als ik echt dood had gewild dan had ik het wel anders aangepakt.’ 

Zoek hulp 
Psycholoog Saisha Partiman vertelt aan platform Vice dat er nog steeds veel stigma heerst rondom therapie. Partiman: ‘Mensen denken dat ze er heel slecht aan toe moeten zijn voordat ze aanspraak kunnen maken op therapie. Ik ben voorstander van hoe eerder je om hulp vraagt hoe beter.’ 

Intake 
Het gaat zo niet langer. De overdosis heeft zich nog een keer herhaalt en Salomé besluit zelf dat ze opgenomen wil worden. De psychiater stemt in en zoekt voor haar een plek waar ze eventueel terecht kan. Ergens opgenomen worden gaat niet zomaar. Je moet zelf gemotiveerd zijn om je probleem aan te pakken. Ze komt terecht bij een intake in Lunteren. Hier zit een centrum voor psychotherapie waar Salomé eventueel terecht kan. Bij de eerste intake wordt ze afgewezen omdat haar houding niet gemotiveerd genoeg is. ´Bij de tweede intake moest ik echt laten zien dat ik het wilde en dat ik open stond voor behandeling anders kunnen ze niks met je.´ De tweede intake gaat aanzienlijk beter en ze zal vanaf 3 april gedurende 9 maanden in Lunteren verblijven. Door de week verblijf je daar en in het weekeinde mag je naar huis. 
 
Lunteren 
Het is 10:00 uur ‘s ochtends 3 april en Salomé reist in haar eentje met de trein naar Lunteren. Vandaag is haar eerste dag van het traject waar ze de komende negen maanden mee bezig zal zijn. Wanneer ze aankomt op het terrein wordt ze opgehaald door haar mentor die haar de komende periode zal gaan begeleiden. Ze wordt voorgesteld aan de groep die bestaat uit 34 mensen in de leeftijdscategorie van 18 tot 60 jaar. De komende periode zal ze haar kamer delen met een kamergenoot. Ook worden alle regels die dag uitgelegd. ‘Elke ochtend moesten we om 08:00 uur aan het ontbijt zitten, en we kregen taken zoals: boodschappen doen en koken en elke dag waren er gezamenlijke therapiesessies. Ik moest erg wennen en heb de eerste dag alleen maar kunnen huilen.’ 

Een paar weken later is Salomé iets meer ingeburgerd in de groep. Elke week neemt ze afscheid van mensen die er negen maanden hebben gezeten en komen er weer nieuwe mensen bij. Ze begint steeds meer te wennen aan de groep en begint al wat vriendschappen te sluiten. ‘Je doet alles gezamenlijk: De huistaken, de groepssessies, het koken en ga zo maar door. Dat vond ik in het begin best wel lastig omdat ik graag op mezelf ben, maar uiteindelijk heb ik er super veel baat bij gehad.’ De combinatie van structuur en de therapieën die zijn gebaseerd op je eigen gedrag, slaan goed aan. Wanneer ze in de weekeinden naar huis gaat moet ze doelen opschrijven om het weekeinde een invulling te geven. ´Als je geen plannen hebt moet je die op papier opschrijven. Zo zorgen ze ervoor dat je niet de hele structuur loslaat als je in het weekeinde thuis zit.´

Naar huis 
Het is december 2017. De negen maanden zitten erop en Salomé mag eindelijk naar huis. De weken ervoor zijn ze flink bezig geweest met haar afscheid. Ze bereiden je voor op het weer mee kunnen doen in de samenleving. Wanneer iemand weg gaat, mag diegene iets kiezen wat hij of zij leuk vindt om te doen. Salomé kiest ervoor om nog één laatste spel te doen met de groep, weerwolven, haar lievelingsspel. ‘De laatste paar weken had ik wel het gevoel alsof ik het niet aan kon om weer naar huis te gaan. Ik vond het heel spannend. Maar ze helpen je er goed doorheen en maken een goed plan.’ De laatste dag breekt aan. Het is 8 december en Salomé gaat naar huis met de trein. Een spannende dag, want vanaf nu zal ze weer mee moeten draaien in de maatschappij. Wel heeft ze zich ingeschreven voor een nieuwe studie vanaf september 2018 en tot die tijd neemt ze een tussenjaar om tot rust te komen. Ze stapt op de trein naar haar thuisbasis, Arnhem. De negen maanden waren zwaar maar hebben haar veel opgeleverd. Naast de nieuwe vriendschappen die ze heeft gesloten, zit ze veel beter in haar vel. De trein arriveert op station Arnhem. Ze laat Lunteren achter zich en begint met een nieuwe start.  

Reageer op dit artikel