Lipstick vegans versus milieubewuste activisten

Wedden dat jij een paar uur geleden nog een dierlijk product hebt gegeten? Dan loop je toch wel achter op de nieuwste lifestyle: veganisme. Want wie dacht dat is alleen iets is voor hippies met dreads en kleurrijke kleding, zit er naast. Op zoek naar de drijfveren van de nieuwe veganist.

Het is volle bak bij De Peper. Het vegan-restaurant heeft een strakke, alternatieve uitstraling. De muren zijn grijs geverfd en er is een grote open keuken. Die loopt parallel aan de bar. Aan een lange tafel zitten zo’n twintig jongeren druk te kletsen. Als iedereen een drankje heeft, vraagt een jong meisje met een flinke bos rood haar de aandacht. Imme Geelen organiseert deze ‘Vegan jongeren meet-up’ omdat ze met meer veganisten van haar leeftijd in contact wilt komen.

“Veganistisch? Waarom zou je?”

Veganisten gebruiken geen dierlijke producten. Ze eten geen vlees, vis, zuivel of eieren. Ook geen honing. Daarnaast mijden veganisten leer, wol en medicijnen of make-up waar dierlijke ingrediënten in zitten. Bij de zogenoemde ‘lipstick vegans’ gaat het vaak alleen om de gezonde voeding. Maar voor de ‘echte’ veganisten is het een levensstijl.

“Het is fijn om met andere vegans dingen samen te doen, omdat je je dan meer begrepen voelt. Je deelt dezelfde levenswijze en hebt dezelfde idealen. Bij niet-vegans moet ik mijn keuze steeds verantwoorden.”, legt Imme uit.
Sinds haar vijftiende is ze vegetariër. Via blogs op internet kwam ze met veganisme in aanraking. Langzaam schakelde ze over op plantaardige producten. Ze is nu anderhalf jaar veganist, vooral om ethische redenen. “Ik wilde het dierenleed niet ondersteunen. Daarnaast speelt het milieu, duurzaamheid, wereldvoedselproblemen en m’n eigen gezondheid ook wel mee.”

IMG_2240
Imme van Geelen is organisator van deze ‘vegan jongeren meet-up’.

De nieuwe vegan

Een opgemaakt meisje met donker, stijl haar en strakker blouseje zit naast een kale gespierde jongen met een wit shirt. Lana is achttien, de jongste van de groep. De bodybuilder is 28 en een van de ouderen.
Veel mensen hebben een bepaald beeld bij veganisten, zoals geiten-wollen-sokken-types of hippies. En van die stereotypering wordt iedereen hier doodmoe. “Natuurlijk zijn die mensen er ook, maar wij zijn niet van die zelfvoorzienende activisten die geen zeep gebruiken hoor.”, grapt Sheena, die een eindje verder aan de tafel zit.

Een activist heeft ook gevoelens

Imme’s ouders ondersteunen haar keuze voor veganisme helemaal niet, die vinden het maar ‘lastig’ en ‘extreem’. In het begin zorgde dit voor veel ruzie. “Ik ben een paar keer van de eettafel weggelopen en met een boterham op m’n kamer gaan zitten.” Ze klinkt gepikeerd. “M’n ouders werden boos op me omdat ik het niet leuk vond als er ‘maar een klein beetje crème fraîche in de “plantaardige” soep’ zat.” Ze voelde zich onbegrepen en niet geaccepteerd voor wie ze is. En soms voelt ze dat nog steeds zo. Met haar hand strijkt ze een pluk haar uit haar gezicht. “Dat doet natuurlijk erg veel pijn.”

Ondertussen wordt de soep geserveerd. De Peper is een ‘non-profit café’; het wordt gerund door vrijwilligers. Voor zeven euro kun je een complete maaltijd krijgen. Maar je eet ‘wat de pot schaft’. Vanavond op het menu: aardpeer-miso soep vooraf, rode curry met seitan (een vleesvervanger) als hoofdgerecht en perentaart toe.

De meesten aan tafel herkennen deze reacties wel. Lana’s ouders staan achter haar keuze, maar ze heeft nog genoeg discussies met anderen. “Ik zeg vaak niet wat ik echt denk om verdere discussie te voorkomen. Maar dat is wel lastig als je ergens zó achter staat.” De activiste steekt direct van wal. “Bijna niemand weet hoeveel dierenleed er achter de melkindustrie schuil gaat. Dat neem ik ze niet kwalijk, maar ik wil het wel graag vertellen.”
Iedereen heeft hier dezelfde missie, alleen is de één feller in z’n overtuiging dan de ander. Het fijne aan dit soort avondjes is net, dat je niets meer hoeft uit te leggen.

Thom en Lana
Tom en Lana

Melk is goed voor elk?

De soepkommen worden ingeruild voor volle borden rijst en curry. Debby van Velzen regelt de communicatie bij de Nederlandse Vereniging voor Veganisme (NVV). Zij denkt dat de negatieve reacties vooral te maken hebben met de Nederlandse cultuur: ‘wat de boer niet kent dat vreet hij niet’. Als je bent opgevoed met de sterke overtuiging dat vlees en zuivel goed voor je zijn, is het moeilijk om opeens iets anders te geloven.
“Gewoontes zijn lastig te veranderen.”, vult Jurjen Ruijter haar aan. Hij is secretaris bij de NVV. “Om die moeite te willen doen, moeten mensen eerst het belang of het voordeel ervan inzien. Mensen zien dat vaak pas op het moment dat ze ermee geconfronteerd worden. Bijvoorbeeld door ziekte of een bezoek aan een slachterij.”

Jurjen, 34, is de oudste van de groep. Hij heeft bruin, stijl haar dat over z’n voorhoofd valt en recht is afgeknipt aan de voorkant. Inmiddels is hij twaalf jaar veganist. ” Veel mensen vinden veganisme nog wel vreemd, maar er wordt minder van opgekeken dan in de tijd dat ik vegan werd.”, vertelt de meest ervaren vegan van de tafel.
En hier speelt de markt handig op in. “Er zijn meer plantaardige producten te vinden en deze smaken veel beter dan tien jaar geleden. Eerst was de sojamelk bijvoorbeeld niet te drinken.” Hij trekt er een vies gezicht bij. “Nu er meer keus is, is het een stuk makkelijker om vegan te worden.”
Wie vegan wilt leven, moet wel wat meer op de portemonnee letten dan eerst. Maar volgens deze jongeren, is het goed te doen. Je hebt nog geen kiloknallers onder de vleesvervangers, maar plantaardig eten hoeft niet duur te zijn. “Je kiest anders, bewuster.”, volgens Imme. En plantaardig is niet hetzelfde als biologisch. “Je kunt ook een kilo tomaten en appels op de markt kopen en je sojamelk bij de Lidl halen.”

IMG_2237

Vegans take over

Inmiddels zijn er ‘vegan friendly’ eetgelegenheden, vegan blogs, vegan kookboeken en zelfs Vegan Awards. En dan is er nog de VeganChallenge, waarbij mensen een maand lang de ‘uitdaging’ aangingen strikt plantaardig te eten. Twintig jaar geleden waren er zo’n 16.000 veganisten in Nederland. De NVV schat het aantal nu op 50.000. [1] Vooral de laatste twee jaar ziet zij een sterke toename.[2]

“We nemen nu al veel meer verantwoording op ons dan twintig jaar geleden. Eindelijk gaan we dieren ook als levende wezens beschouwen.” De activist in Jurjen komt naar boven. Volgens hem vindt er langzaam een cultuuromslag plaats.
“De opkomst van veganisme past helemaal bij het toenemende inlevingsvermogen van de mens. Neem de afschaffing van de slavernij. Het paste niet meer bij de veranderende denkbeelden. De normen en waarden veranderden.” Grote bruine ogen kijken je vriendelijk aan terwijl hij rustig verder praat. “De afschaffing van de slavernij ging ook niet zomaar. Destijds wilden ook veel mensen het nog behouden, maar toch is het gestopt.”

Veganisme uit eigenbelang

Iedereen zegt op de eerste plaats veganist te zijn om ethische redenen. Maar voor bodybuilder Tom Valkhoff is gezondheid ook heel belangrijk. Onder het witte shirt zijn zijn brede schouders en gespierde bovenarmen goed zichtbaar. En nee, hij zegt geen spierversterkende middelen te gebruiken.
Drie dagen per week is hij ‘personal trainer’. “Ik probeer voeding te gebruiken om het lichaam optimaal te laten functioneren. Voedsel kan zo veel voor je lichaam doen. Alleen gebruiken veel mensen het totaal verkeerd.”, ligt de coach toe.

Bij Jurjen smaakt het eten wel. Zijn bord is leeg en ook de rijst van Sheena gaat er nog wel in. “Natuurlijk spelen ook economische belangen een belangrijke rol.”, reageert hij desgevraagd. “Daar is niet perse iets mis mee, alleen hoeven anderen daar in mijn ogen niet onder te lijden.”
Ook in Nederland consumeren we grote hoeveelheden vlees, vis en zuivel. De productie hiervan brengt veel verborgen kosten met zich mee, zoals kosten van milieuschade, ruimingen, verhoogde gezondheidsrisico’s en de aantasting van de biodiversiteit. Laatst adviseerde de adviescommissie van de Nederlandse regering (WRR) nog om minder vlees en zuivel te consumeren en produceren. Maar omdat er veel geld wordt verdiend in deze sectoren, is die omslag niet zo eenvoudig te maken. “Economische belangen gaan vaak niet samen met milieubelangen of gezondheidsaspecten. Laat staan ethische overwegingen.”, vertelt Jurjen. Zo is er vanuit de Europese Unie laatst nog nieuwe subsidie vrijgemaakt voor de veehouderij en melkindustrie.

VLNR: Alexandra Benschop, Debby van Velzen, Jurjen Ruijter en Daryo Gregory
VLNR: Alexandra Benschop, Debby van Velzen, Jurjen Ruijter en Daryo Gregory

Uitzondering wordt de norm

“Gelukkig komt daar nu verandering in.” Jurjen vertelt niet betogend, maar uitleggend en met een glimlach op z’n gezicht. “Het aantal vegetariërs groeit al enorm. Langzaam zullen deze mensen overschakelen op veganisme.” Hij verwacht dat die omslag snel zal gaan als veganisme meer mainstream is.
Een vrolijke jongen met een rossig baardje vult hem aan. Het giletje past bij zijn broek en hij draagt een sjaaltje. “Ik denk niet dat we over twintig jaar nog een koe zullen slachten voor een hamburger. We willen nu al niet zien dat er een dier voor die hamburger dood moet. Mijn opa en oma dachten we daar nog heel anders over.” Hij tikt met zijn vinger op de tafel om z’n zinnen kracht bij te zetten. “Wacht maar af. Over dertig jaar is iedereen veganist. Je zult het zien.”

Jurien leunt tevreden achterover en lacht. Hij denkt dat het nog wel wat langer zal duren eer veganisme de norm is, eerder tweehonderd jaar. Maar dat er écht iets aan het veranderen is, daarover is iedereen het eens.
Alle borden zijn leeg en het is tijd voor wat lichtere stof. Genoeg over ethische dillema’s gepraat voor vanavond. Ook veganisten hebben ontspanning nodig. En die rijst moet ergens mee weggespoeld worden. Hoog tijd voor een paar pilsjes in de kroeg. “Wie gaat er mee op stap?!”

[1] Dit is een schatting van de Nederlandse Vereniging voor Veganisme. Cijfers zijn gebaseerd op ledenaantallen.

[2] In 2013 is het ledenaantal van de NVV met 30% gegroeid t.o.v. 2012
In de eerste helft van 2014 is het ledenaantal van de NVV met 60% gegroeid t.o.v. 2013

1 reactie

Reageer op dit artikel