Wordt het te veel voor de Tilburgse Piushaven?

Een bezoek aan Tilburg staat anno 2020 onlosmakelijk verbonden met een bezoek aan de Piushaven. Het langwerpige stuk water, gelegen in de wijk Hoogvenne, is een drukbezochte en geliefde plek in de oude textielstad. Hoewel er tegenwoordig niet meer veel van terug te zien is, was de Piushaven een belangrijke bron voor de economie van Tilburg.

Destijds vond goederenvervoer voornamelijk plaats via de scheepvaart. Juist daarom besloot Tilburg een haven aan te leggen, met als doel het Tilburgse bedrijfsleven betere mogelijkheden te geven voor de aan- en afvoer van goederen. De aanleg ging van start in 1921. Aan het Wilhelminakanaal werd een 68 km lang kanaaltraject gebouwd. Op woensdag 4 april 1923 was het dan eindelijk zo ver: de Piushaven opent haar sluizen in Tilburg. Het werd het handelsepicentrum van Tilburg.

Keerpunt.
Hoewel er groot economisch succes is geboekt, verloor de Piushaven langzaam maar zeker haar economische betekenis. Grootschalige bedrijven verhuisden naar industrieterreinen en goederen werden vervoerd per spoor of de weg. Goederenvervoer per schip daarentegen bleek niet meer de normale gang van zaken. Het was dan ook in deze tijd waar de Piushaven haar belang verloor. Begin jaren 70 werd als reactie daarop besloten het zuidelijke deel van de haven te dempen om woningen te bouwen – daar was wel vraag naar. Het oorspronkelijke idee was om de gehele haven te dempen, maar verschillende buurtinitiatieven vochten dit besluit aan; er zouden recreatieve mogelijkheden zijn, stelden zij. Stichting Thuishaven Tilburg organiseerde in 1998 het Havenfeest MariVin, ter ere van het 75-jarige bestaan van de haven. Het was een regelrechte hit en bleek het definitieve keerpunt in het debat: de haven mocht blijven. Het zou niet langer fungeren voor goederenvervoer. De Piushaven werd de nieuwe trekpleister van Tilburg: een plek die je gezien moest hebben.

Bouwen, bouwen, bouwen
Dat de Piushaven de nieuwe trekpleister ging worden liet gemeente Tilburg zich geen tweede keer zeggen. Al vrij snel ontstond er een plan om de Piushaven om te toveren tot een bezienswaardige locatie – waar dan ook het nodige budget voor werd uitgetrokken. Volgens bewoner Piet Hoofs heeft dat tot veel ontevredenheid onder de bewoners geleid: “De natuur werd zonder pardon omgeruild voor steen. Eerst waren het flats met 6 verdiepingen, twee jaar later werden ze nog hoger.” Volgens Piet, wie 20 jaar met plezier aan de haven heeft gewoond, werden bewoners niet betrokken bij de plannen voor de gemeente. Sterker nog, de mening van de bewoners telde niet eens mee. “Er waren dan wel van die inspraakavonden waar je heen kom om te protesteren, maar de gemeente had allang besloten wat ze gingen doen. Ik heb destijds vernomen dat de gemeente te veel geld in de haven had gestopt. Nu draaide ze verlies en dat geld moest worden terugverdiend.” Bouwen werd het nieuwe motto van de gemeente Tilburg. “Alleen maar bouwen, bouwen, bouwen. De Piushaven had zoveel mooie natuur, daar is nu niks meer van terug te zien. Er werd liever geïnvesteerd in ondernemers welke nog meer gingen bouwen. De wil van de bewoners heeft moeten wijken voor geld, dat is heel spijtig,” concludeert hij. 

Een drukbezet, maar geliefd plekje
Dat ondernemers het stokje hebben overgenomen is dan ook niet te missen: een rondje Piushaven anno 2020 is vooral een bourgondisch uitstapje geworden. De horecagelegenheden hebben de ruimte om de Piushaven uiterst goed benut. Vele terrassen liggen aan de haven – uitzicht op het water is gegarandeerd. De straten zijn opgevuld met winkels, sportscholen, centra en hoe kan het ook anders: horeca. Wat dat betreft is de Piushaven de bedrijvigheid niet kwijtgeraakt.

Wanneer het zonnetje de haven bereikt wordt al snel duidelijk waarom de ondernemers hebben gekozen voor een locatie als deze. Al aan het begin van de middag is het volle bak op de Piushaven. Zon gebruinde gezichten inclusief zonnebril vullen de omliggende terrassen. Verschillende boten meren aan om even te pauzeren aan dit pittoreske plekje. De haven is duidelijk geliefd, door zowel de lokale bevolking als de toerist.

Als de colleges zijn afgelopen trekt ook de Tilburgse student naar de haven toe. Zodra de avond nadert vullen met name jonge benen het water aan de omliggende steigers. Er wordt gepicknickt, gezond en gezwommen. Groene bierflesjes contrasteren op de bruine steigers en hier en daar klinkt muziek uit JBL speakertjes. De Piushaven heeft het simpele pootje baden nieuw leven ingeblazen. 

Het mooiste uitzicht van Tilburg
Het is de woningmakelarij dan ook niet ontgaan dat de Piushaven upcoming is. Achter de haven pieken verschillende appartementencomplexen waar onlangs nog een gloednieuwe aan is toegevoegd. ‘Wonen met het mooiste uitzicht van Tilburg’ is de gevoerde slogan. Voor dat uitzicht mag dan wel dik betaald worden, want wonen aan de haven is gewild en daardoor duur. De appartementen liggen op steenworp afstand van alles wat je nodig hebt, maar biedt wel de rust die je in het centrum niet gaat vinden is het statement op verschillende woningwebsites.

Dat alles op steenworp afstand ligt valt niet te ontkennen. De binnenstad is letterlijk om de hoek, winkelcentrum de AaBe fabriek is hooguit 10 minuten en de dichtstbijzijnde bushalte kost je zo’n 5 minuten. De rust die zou komen bij het wonen aan de haven staat echter ter discussie. De mensenmassa trekt in de middag naar de haven en rond een uur of 10 uur ’s avonds begint het pas leeg te lopen. Er zijn zelfs avonden waarin de gezellige samenkomsten tot diep in de nacht doorgaan- tot grote ergernis van omwonenden. Deze zomer was de ,aat vol: eind juni een verbod werd ingesteld, tussen 22:00 en 06:00 was de haven verboden voor onbevoegden.

Overlast
Met name appartementencomplex Residentie Piushaven, heeft last van de drukte. Bewoonster Nellie, wie liever niet met haar achternaam wordt genoemd, spreekt van ‘veel zooi en herrie’. “Overdag is het heerlijk vertoeven hier hoor! Ik kijk uit op de haven en ik zie iedereen genieten, dat is fantastisch. ’s Avonds wordt het vervelend. Er wordt soms na 12 uur ’s nachts nog geschreeuwd en gezongen. Om nog maar niet te beginnen over de troep die wordt achtergelaten, vreselijk!” Nellie hoopt hier binnenkort verandering in te zien. “Het is natuurlijk fijn dat iedereen zijn brood kan verdienen, maar als bewoner van dit gebied zou ik graag de prioriteit krijgen.”

Haar man Simon mengt zich in het gesprek: “Het is dan ook belachelijk hoeveel er is veranderd de afgelopen 15 jaar”, begint hij. Simon heeft bewust gekozen voor dit appartementencomplex: als natuurliefhebber en oud schipper was een woning aan de haven een kleine droom die uitkwam. “Tegenwoordig kijk ik de hele dag naar hoge gebouwen, drukbezette horecapanden en jongelui die te beroerd zijn hun troep op te ruimen. Ik begrijp echt wel dat hier kansen lagen hoor, maar het is een beetje uit proportie nu,” zucht hij.

Ondanks de toenemende ontevredenheid onder de bewoners draait de haven op volle toeren. Er zijn zelfs meer plannen bijgekomen. Zo wordt de koopvaardijstraat, de verbindende weg tussen de haven en de binnenstad, uitvoerig gerenoveerd om het gebied nog aantrekkelijker te maken en ligt er een plan om een zwembad in de haven te maken. “Alsof het nog niet druk genoeg is,” merkt Simon iet wat geïrriteerd op. Ook Piet ziet liever geen nieuwe bouwplannen. “Laat ze eerst maar eens luisteren naar de bewoners,” stelt hij.

De eerder genoemde buurtinitiatieven hadden het bij het juiste eind: De Piushaven is inderdaad uiterst geschikt als trekpleister, hoewel dat tegenwoordig ten koste van de bewoners lijkt te gaan.

Reageer op dit artikel